La Stampa é un xornal italiano, con sede en Turín. Fundado en 1867 co nome de Gazzetta Piemontese, é o cuarto xornal de maior difusión do país. Recibiu o seu nome actual en 1895.
Historia
Desde a fundación en Frassati La Stampa foi fundada en Turín o 9 de febreiro de 1867 co nome de Gazzetta Piemontese polo xornalista e escritor Vittorio Bersezio e polo político Casimiro Favale. O lema do xornal era a locución latina "Frangar non flectar" e o prezo era de 5 céntimos de liras. Nos primeiros anos da súa vida, o xornal saíu da imprenta Favale, na vía Dora Grossa ,A actual via Garibaldi, en pleno centro. e tivo unha tirada de 8 000 exemplares e dúas edicións diarias, en horario de mañá e tarde. En 1880 a Gazzetta Piemontese foi comprada polo deputado liberal Luigi Roux, que tamén se fixo cargo da dirección. Entre os colaboradores do xornal destacan os nomes dos deputados Silvio Spaventa e Ruggiero Bonghi.
En 1894, o empresario e xornalista Alfredo Frassati converteuse en copropietario e apoiou a Roux na dirección. Como coeditor decidiu darlle un xiro o xornal. O título cambiouse a La Stampa Gazzetta piemontese, mentres que o lema e o prezo permaneceron inalterados. O xornal apareceu co novo título o 1 de xaneiro de 1895; a pesar de que o nome antigo, aínda que degradado a un subtítulo, era máis evidente que o novo. As proporcións foron invertidas a partir do 30 de marzo de 1895. Frassati trasladou entón a sede a un edificio na Piazza Solferino. Tamén introduciu novas tecnoloxías, como o linotipo, un dos primeiros en Italia (o linotipo estreouse no número 37).
En poucos anos a tirada de La Stampa ascendeu a 50 000 exemplares. En 1900 Roux traspasou a propiedade da cabeceira, sendo dous terzos para Frassati e un terzo para o financeiro E. Pollone. Frassati asumiu así o cargo de director e puido elixir a liña editorial de forma independente. Seguiu unha liña política de apoio a Giovanni Giolitti, converténdose nun dos seus principais partidarios. Contou con intelectuais brillantes como Luigi Einaudi, Francesco Saverio Nitti ou Gaetano Mosca e creou un suplemento deportivo ilustrado (La Stampa Sportiva, o 19 de xaneiro de 1902) e unha revista dedicada ao mundo feminino (La Donna, o 27 de decembro de 1904).Elisabetta De Biasio, Alfredo Frassati un conservatore illuminato, FrancoAngeli 2006, pag. 86. O 12 de agosto de 1908 desapareceu o subtítulo Gazzetta Piemontese e quedou só La Stampa como único título do xornal. A tirada aumentou constantemente ata preto de 100 000 exemplares en 1910, facendo de La Stampa o primeiro xornal de Turín, por diante da Gazzetta del Popolo, e o segundo en todo o norte de Italia. Con motivo da entrada de Italia na primeira guerra mundial, apoiou a posición neutralista, en harmonía co goberno da época.
A Gaceta Literaria
En 1877 Vittorio Bersezio fundou unha revista que pode considerarse o primeiro semanario cultural italiano vinculado a un diario: a Gazzetta Letteraria. Suplemento festivo da Gazzetta Piemontese (de feito o primeiro ano tomou o nome de «Gazzetta Piemontese Letteraria»), foi dirixida polo propio Bersezio ata 1880, despois por Giuseppe Depanis, Domenico Lanza e finalmente por Luigi Filippo Bolaffio (1894-1902). Publicou críticas e propúxose manter informados aos lectores das novidades literarias máis importantes, informándoas con prontitude. Foi pechado por Alfredo Frassati en 1902.
A entrada dos Agnelli O 1 de decembro de 1920 o grupo financeiro-industrial Agnelli - Gualino comprou a participación de Pollone xunto cos dereito de preferencia sobre as accións de Frassati. Despois do asasinato de Giacomo Matteotti o 11 de xuño de 1924, o xornal púxose do lado das posicións anti-Mussolini. Por ter asumido esta posición, Frassati tivo que ceder a propiedade do xornal a un grupo favorable ao xefe do goberno. O 29 de setembro de 1925 o xornal foi suspendido (era unha advertencia do réxime). Cando volveu aos quioscos o 3 de novembro, os días de Frassati estaban contados: dimitiu o 9 de novembro de 1925. No seu último ano á fronte do xornal, La Stampa contaba cunha tirada de 176 000 exemplares. En 1926 FIAT (é dicir, a familia Agnelli) fíxose coa propiedade co aval das autoridades fascistas. A nova directora, Andrea Torre, aliñou o xornal coas directivas do réxime, o que lle supuxo perder exemplares, en favor da competidora directa Gazzetta del Popolo, que o superou para converterse no principal diario de Turín.
O 31 de decembro de 1930 publicouse o primeiro número de La Stampa della Sera (chamada dende xaneiro de 1937 Stampa Sera),Paola Gioia e Francesco Gandolfi (a cura di), Novecento periodico. Donne e uomini nella stampa periodica del XX secolo, p. 189. edición vespertina e dos luns do xornal (día no que tradicionalmente non se publicaba La Stampa). O redactor xefe era o escritor sienés Mino Maccari. En 1934 a sede do xornal foi trasladada a un gran edificio con vistas á Via Roma e con entrada desde a Galleria San Federico. Baixo a dirección de Alfredo Signoretti, as vendas de La Stampa comezaron a aumentar, tras as importantes reducións de circulación que se produciron a comezos da década de 1930. En febreiro de 1943 La Stampa era o segundo xornal italiano cunha tirada media de 550 000 exemplares (posición que mantería ata 1986). Despois do 8 de setembro e da posterior invasión nazi da península, La Stampa, como os demais xornais do norte de Italia, tivo que aliñarse coas directivas do goberno pro-alemán. Despois da Liberación (3 de maio de 1945) o Comité de Liberación Nacional (CLN) decretou a suspensión do xornal por conivencia coa República Social Italiana.
Grazas ao apoio dos Aliados, o xornal volveu aos quioscos o 18 de xullo de 1945 baixo a dirección de Filippo Burzio (que xa o dirixira do 10 de agosto ao 8 de setembro de 1943). O 15 de xullo o Comando Militar Aliado pechara o Corriere del Piemonte, un xornal da cidade creado despois da Liberación co apoio da Psychological Warfare Division. O CLN do Piemonte protestou por non ter sido consultado e unha manifestación na praza, diante da sede do Corriere, provocou algúns incidentes. O gobernador aliado de Turín, o coronel Marshall, reaccionou ordenando a suspensión de todos os xornais de Turín.O 21 de xullo Frassati publicou o xornal cun novo nome (La Nuova Stampa) para evitar que fose tomado polas autoridades militares aliadas.Paolo Murialdi, Storia del giornalismo italiano, p. 192, ed. il Mulino, Bologna, 2006.
A partir do 1 de xaneiro de 1946 o xornal volveu ser propiedade dos Agnelli.
De 1948 a 1990 O período 1948-1968 estivo dominado pola figura do carismático director Giulio De Benedetti. Vittorio Valletta, presidente e conselleiro delegado de Fiat, propúxolle dous obxectivos: conquistar aos traballadores das fábricas da empresa, a gran maioría dos cales eran lectores de l'Unità, e recuperar aos lectores que pasaran á competidora Gazzetta del Popolo. Ao non ter un grande orzamento á súa disposición, De Benedetti ideou un xornal mosaico: ademais das noticias que lle proporcionaba a redacción, encargaba traballos aos correspondentes estranxeiros dos xornais romanos, escollía pezas xa publicadas para incluír na súa Terza pagina, e inventou unha columna de diálogo cos lectores chamada «Specchio dei tempi» (que apareceu por primeira vez o 17 de decembro de 1955), que aínda existe.
La Stampa volveu ser así o principal xornal de Turín e colocouse de novo entre os principais de Italia. Foi o único xornal importante alternativo ao duopolio DC-esquerda, que dominaba a escena italiana.Vittorio Zucconi, Parola di giornalista, la Repubblica Neste período, ata os anos oitenta, La Stampa publicábase tamén nunha edición da tarde como Stampa Sera. A mediados dos anos sesenta, La Stampa vendía unha media de 375 000 exemplares diarios, aos que hai que engadir os 175 000 de Stampa Sera.
En 1968 a sede de La Stampa foi trasladada a un edificio da rúa Marenco 32, que ocupou ata 2012. Na antiga sede da rúa Roma o xornal conservou a propiedade das estancias da planta baixa do edificio, que utilizou como salas de recepción do público. A De Benedetti sucedeuno na dirección do xornal Alberto Ronchey (1968-73), xornalista e sociólogo. Gianni Agnelli, sucesor de Valletta en Fiat, quería que o xornal traspasase as fronteiras do noroeste e se convertese finalmente nun xornal nacional. Para "desprovincializar" La Stampa, Ronchey centrouse nos asuntos exteriores e as noticias económicas. Con colaboradores como Carlo Casalegno, Alessandro Galante Garrone, Luigi Firpo ou Norberto Bobbio conseguiu consolidar a súa presenza a nivel nacional. Con todo, non descoidou a crónica local e alcanzou de feito o pico de vendas ao publicar en primeira páxina a historia dunha nena raptada e asasinada en Alba.Vittorio Zucconi, Parola di giornalista, la Repubblica No campo da cultura, Ronchey contou co escritor Guido Piovene como colaborador, e pouco despois chegaron tamén Giovanni Arpino e Guido Ceronetti.
Despois de cinco anos como director, en 1973 Ronchey volveu ao seu traballo como correspondente internacional e destacado sociólogo. Foi o ano no que o Corriere della Sera, o principal xornal italiano, cambiou a súa liña política adoptando unha posición de esquerdas, polo que La Stampa viu a oportunidade de converterse no diario de referencia dos moderados. En 1974 chegou Arrigo Levi, que colocou o xornal na posición do Non no referendo para derrogar o divorcio (polo tanto, a favor do mantemento da lei do divorcio). O o 1 de novembro de 1975 naceu o suplemento literario Tuttolibri. A mediados da década a tirada superaba o muro de 500 000 exemplares diarios, con edicións de 28 páxinas, mantendo o segundo lugar entre os diarios italianos máis vendidos, só por detrás do Corriere.
O 16 de novembro de 1977, o subdirector Carlo Casalegno foi vítima dun ataque terrorista, recibindo catro disparos e morrendo o 29 de novembro, despois de trece días de agonía. Era a primeira vez que as Brigadas Vermellas mataban deliberadamente a un xornalista. En 1978 La Stampa atopouse cun incidente diplomático. O dúo Fruttero & Lucentini escribiran un texto satírico sobre Muamar al-Qadafi, presidente de Libia. O líder árabe ameazou a Fiat con represalias económicas se non destituía do director Arrigo Levi, e finalmente este foi cesado o 6 de novembro de 1978.
O novo director foi Giorgio Fattori, procedente da dirección do semanario L'Europeo. Cando Fattori se fixo cargo de La Stampa, o xornal atravesaba dificultades económicas. Durante os seus 8 anos ao mando introduciu novas tecnoloxías (telecast e ordenador), mellorou as seccións (en 1981 creou Tuttoscienze, hoxe TsT, dirixida por Piero Bianucci) e aumentou a difusión do xornal. Cando deixou o cargo as contas estaban de novo en orde. Durante a posterior dirección de Gaetano Scardocchia (1986-1990), La Stampa sufriu un completo redeseño, reducíndose o formato, pasando de nove a sete columnas e suprimindo a Terza pagina, ao mover a cultura ás páxinas internas.
Durante a década de 1980, a tirada aumentou, seguindo unha tendencia que afectou á prensa diaria, que pasou por unha fase de recuperación. En 1985 ascendeu a 549 749 e en 1989 acadou os 571 462 exemplares, manténdose constante nestes niveis ata 1994. A tirada dos noventa foi acorde coa tendencia xeral da prensa nacional: ata 1994 mantívose nos niveis de anos anteriores (573 175) e despois comezou a diminuír: en 1999 os exemplares baixaran a 529 675 e en 2009-10 aos 407 181.En 1986, La Stampa foi superada nas vendas polo crecente La Repubblica, caendo do segundo ao terceiro lugar entre os xornais de noticias.
De 1990 a 2014 miniatura| Panel celebrando o 150 aniversario de La Stampa (Piazza Castello, Turín).