O debate sobre o hipocampo ou controversia sobre o hipocampo, que tamén se coñeceu como a gran cuestión do hipocampo, foi unha controversia científica do século XIX sobre a anatomía dos simios e a singularidade dos humanos. A disputa entre Thomas Henry Huxley e Richard Owen sobre este tema converteuse nun asunto central no debate científico sobre a evolución humana que se produciu despois da publicación do libro A orixe das especies de Charles Darwin. O nome da polémica ("gran cuestión") procede do título dunha sátira que escribiu o reverendo Charles Kingsley sobre as discusións, que en forma modificada apareceu como "o gran test do hipopótamo" no libro para nenos de Kingsley de 1863 The Water-Babies, A Fairy Tale for a Land Baby (Os bebés de auga, un conto de fadas para un bebé de terra). Xunto con outras comedias humorísticas sobre o tema, este libro axudou a espallar a popularidade das ideas de Darwin sobre evolución.
O punto clave que Owen sostiña era que os humanos eran os únicos que tiñan unha parte do cerebro que entón se coñecía como hipocampo menor (agora chámase calcar avis), e que esta característica deu ao ser humano características únicas. Porén, unha disección coidadosa mostrou finalmente que os simios e outros monos tamén tiñan un hipocampo menor.
Introdución
En outubro de 1836 Charles Darwin tornou da súa viaxe no Beagle con coleccións de fósiles que o anatomista Richard Owen describiu, contribuíndo ao comezo da teoría de Darwin da evolución por selección natural. Darwin esbozou a súa teoría no seu libro Essay de 1844, e discutiu a transmutación co seu amigo Joseph Dalton Hooker. Non lle dixo nada a Owen, quen era un prometedor "Cuvier inglés" e mantiña a crenza convencional de que cada especie fora creada como única e perfectamente adaptada. A brillantez e habilidades políticas de Owen convertérono nunha figura destacada entre a clase científica, desenvolvendo as ideas dos arquetipos divinos producidos por vagas leis secundarias similares a unha forma de evolución teísta, á vez que salientaba as diferenzas que separaban os simios dos humanos. A finais de 1844 o libro anónimo Vestiges of the Natural History of Creation (Vestixios da Historia Natural da Creación) espertou un grande interese público na transmutación das especies e na idea de que os seres humanos descendían dos simios, e despois dunha lenta resposta inicial, sufriu unha forte condena do estamento científico.
Darwin debatía o seu interese pola transmutación con amigos como Charles Lyell, mentres que Hooker finalmente leu o Essay de Darwin en 1847. Cando Thomas Henry Huxley fixo unha crítica severa da última edición de Vestiges en 1854, Darwin escribiulle, amigablemente pero admitindo cautelosamente que era "case heterodoxo sobre as especies". Huxley estaba cada vez máis irritado pola subestimación e manipulación de Owen, e ao obter un posto de profesor na Escola de Minas, empezou a atacar abertamente o traballo de Owen.
O hipocampo menor
En 1564 Aranzi deulle o nome de hipocampo a unha característica prominente do piso dos ventrículos laterais do cerebro, xa que a súa forma curva en cada lado parecía lembrar un cabaliño de mar ou Hippocampus (aínda que Mayer usou por erro o termo hipopótamo en 1779, e foi seguido por outros ata 1829). Nesa mesma época unha crista do corno occipital denominouse calcar avis, pero en 1786 foi renomeado como hipocampo menor, mentres que o hipocampo foi nomeado hipocampo maior. miniatura|esquerda|alt=cerebro seccionado e etiquetado para mostrar as súas partes internas|O hipocampo menor é un pequeno pregamento sobre o corno occipital cara á parte posterior do cerebro (á dereita) ata a parte posterior do hipocampo maior, que forma unha crista curva a cada lado da área central inferior.
Richard Owen presentou varios artigos sobre as diferenzas anatómicas entre monos e humanos, argumentando que foran creados separadamente e salientando a imposibilidade de que os simios fosen transmutados a seres humanos. En 1857 foi aínda máis lonxe, presentando un artigo acreditado á Sociedade Lineana de Londres sobre os seus estudos anatómicos dos cerebros de primates e afirmando que os humanos non eran simplemente unha orde biolóxica distinta dentro dos primates, como aceptaran grandes naturalistas como Carl Linné e Georges Cuvier, senón unha subclase separada de mamíferos, diferente de todos os outros primates e mamíferos en xeral. Owen apoiaba este argumento cunha figura feita por el dun mono de Suramérica, unha figura do cerebro dunha muller khoikhoi surafricana feita por Friedrich Tiedemann, e outra dun cerebro de chimpancé obra de Jacobus Schroeder van der Kolk e Willem Vrolik.
Aínda que Owen concedía que a "omnipresente similitude de estrutura, cada dente, cada óso, [era] estritamente homóloga", o que facía difícil que os anatomistas determinasen as diferenzas entre humanos e simios, el baseaba a súa nova clasificación en tres características, as cales para el distinguían "a superior forma do cerebro" dos humanos, a máis importante era que, segundo el, soamente o cerebro humano tiña un hipocampo menor. Para Owen en 1857, esta característica xunto coa extensión á que se proxectaba o "lobo posterior" alén do cerebelo e a presenza do corno posterior eran o que permitía que o ser humano "cumprise co seu destino de ser o dominador supremo desta Terra e da creación inferior." Charles Darwin comentou, "o de Owen é un gran artigo; pero non me trago que o home sexa unha división tan distinta do chimpancé coma un ornitorrinco dun cabalo: pregúntome que diría disto un chimpancé?". Owen repetiu o seu artigo como conferencia de RedeA conferencia de Rede (Rede's Lecture ou Rede Lecture) dáse anualmente na Universidade de Cambridge e leva o nome de Sir Robert Rede. na Universidade de Cambridge o 10 de maio de 1859 cando el foi o primeiro que recibiu un doutoramento honorario da universidade.
Para Thomas Henry Huxley a afirmación sobre o hipocampo menor parecíalle un erro manifesto significativo de Owen, e Huxley empezou a disecar sistematicamente cerebros de monos, determinando que "antes de que termine con esa falsa farsa, cravareino, como unha cometa a unha porta de celeiro, un exemplo para todos os malfeitores"Orixinal: "before I have done with that mendacious humbug I will nail him out, like a kite to a barn door, an example to all evil doers." Non discutiu isto en público nesta etapa, pero continuou atacando outras ideas de Owen, tratando de socavar o status de Owen. Na súa conferencia CroonianA Conferencia e Medalla Croonian é un prestixioso premio, medalla e conferencia que se dá por invitación da Sociedade Real e o Colexio Real de Médicos. do 17 de xuño de 1858 na Institución Real titulada "Sobre a teoría do cranio dos vertebrados", Huxley puxo en dúbida directamente a idea central de Owen dos arquetipos mostrados por homoloxía, estando o propio Owen entre o público. A intención de Huxley era superar a dominación da ciencia polos cregos ricos liderados por Owen, para crear un servizo científico civil asalariado profesional e converter a ciencia en secular. Baixo a influencia de Darwin comezou pola transmutación como forma de separar a ciencia da teoloxía, e en xaneiro de 1859 aduciu que "é tan respectable ser un mono modificado coma un barro modificado".
Debate de Owen e Huxley sobre a estrutura do cerebro de simios e humanos miniatura|Despois da publicación da teoría de Darwin, a descendencia a partir dos monos converteuse nun tema de conversación de moda: en maio de 1861, un "lacaio alarmado" tatexa ao anunciar "señor G-G-G-O-O-O-Rila".
Huxley contábase entre os amigos que se xuntaban para apoiar a publicación do libro de Darwin A orixe das especies, e foi afiando os seu "peteiros e gadoupas" para destripar "as maldicións que ladrarán e ouvearán". Charles Kingsley recibiu unha copia para revisar, e díxolle a Darwin que "desde hai moito tempo, desde que observei o cruzamento dos animais domésticos e plantas, aprendín a descrer do dogma da permanencia das especies." Darwin quedou encantado de que este "célebre autor e divino" "aprendera gradualmente a ver que é igual de nobre unha concepción da Deidade que cre que El creou unhas poucas formas orixinais capaces de autodesenvolverse noutras formas necesarias, que crer que El necesitaba un acto novo de creación para cubrir os baleiros causados pola acción das Súas leis."
Aínda que as críticas de libros acostumaban a ser anónimas, xeralmente coñecíanse os seus autores. As críticas de Huxley de A orixe das especies irritaban a Owen, cuxa propia crítica anónima de abril o gababa a el e ao seu propio axioma do funcionamento continuo do devir ordenado en cousas vivas, ofendíase polo xeito en que se representara a posición creacionista, e queixábase de que a súa propia preeminencia fose ignorada. Owen atacou amargamente Huxley, Hooker e Darwin, pero tamén sinalou a aceptación dun tipo de evolución como un plan teleolóxico nun "devir ordenado" continuo, no que aparecían novas especies por nacemento natural.
A disputa entre Huxley e Owen sobre a singularidade humana empezou en público no debate sobre evolución de Oxford de 1860, durante a xuntanza da Asociación Británica para o Avance da Ciencia en Oxford o 28 de xuño de 1860. Despois do artigo de Charles Daubeny "On the Final Causes of the Sexuality of Plants with Particular Reference to Mr. Darwin's Work" (Sobre as causas finais da sexualidade das plantas con particular referencia ao traballo do Sr. Darwin), o presidente pediulle a Huxley que fixese uns comentarios, mais el declinou a oferta porque pensaba que o sitio público non era axeitado. Entón Owen falou de feitos que permitirían ao público "chegar a algunhas conclusións ... sobre a verdade da teoría do Sr. Darwin", argumentando segundo consta que "o cerebro do gorila era máis diferente do dun home que do de primates inferiores concretamente porque só o home ten un lobo posterior, un corno posterior e un hipocampo menor." En resposta, Huxley de forma rotunda pero educada "negou totalmente que a diferenza entre o cerebro do gorila e o home fose tan grande" en "contradición directa e sen reservas" con Owen, citando estudos previos así como prometendo proporcionar un fundamento detallado da súa posición.
A angustia pola morte do seu fillo de escarlatina en setembro de 1860 empurrou a Huxley ao bordo do abismo, de onde Kingsley o rescatou cunha serie de cartas. Huxley descargou a rabia por esta morte escribindo un artigo que combatía violentamente as ideas de Owen e a súa reputación profesional. Foi publicado en xaneiro de 1861 no primeiro número da revista Natural History Review relanzada por Huxley, e presentou referencias, citas e cartas de anatomistas de gran sona para atacar as tres afirmacións de Owen, tratando de probar que era "culpable de teimuda e deliberada falsidade" citando ao propio Owen, e (cunha xustificación menos clara) aos anatomistas cuxas ilustracións usara Owen no artigo de 1857. Aínda que aceptaba sen problemas que o cerebro humano era diferente do de simios en tamaño, proporcións e complexidade de circunvolucións, Huxley restaba importancia a estas características, e argumentaba que en menor medida estas tamén diferían entre as razas humanas "superiores" e "inferiores". Darwin felicitou a Huxley por este artigo "destrutor" contra o "charlatán hipócrita" de Owen. De febreiro a maio Huxley deu unha serie moi popular de conferencias de seis peniques para a clase traballadora na Escola de Minas onde el ensinaba, sobre "A relación do home co resto do reino animal". Dixo á súa esposa que "os meus traballadores apóianme marabillosamente, a sala estaba máis chea que nunca a pasada noite. O próximo venres ao serán estarán todos convencidos de que son monos."
miniatura|esquerda|Ilustración de Owen dos cerebros dun gorila e un home negro da obra The Gorilla and the Negro.