O Cançoner Gil é un cancioneiro occitano do século XIV creado en terras catalás e que actualmente se atopa na Biblioteca de Catalunya (sinatura: Ms. 146). Recibe o nome do seu antigo propietario Pablo Gil y Gil, coleccionista e profesor da Universidade de Zaragoza. Tras a súa morte, foi adquirido co patrocinio dun grupo de mecenas ( Isidre Bonsoms, Pere Grau Maristany, Eduard Sevilla, o marqués de Maury, Josep Mansana, Jacinte Serra, Manuel Girona, Hug Herberg, o filántropo hispano norteamericano Archer Milton Huntington e Teresa Ametller) para ser doado á Biblioteca de Catalunya. Entre os especialistas en literatura occitana medieval, recibe a abreviatura Sg (ou Z, segundo a reordenación de François Zufferey). Non contén notación musical.
Descrición O cancioneiro foi copiado en pergamiño de boa calidade en 128 folios de 315 x 235 mm, por dobre cara. O manuscrito é acéfalo e estímase que faltan uns 12 folios iniciais. Inda hai algúns folios mal dispostos.
Os poemas están copiados ao estilo medieval, sen separar cada verso en liñas separadas, cunha liña recta, pero con puntos que indican a separación en versos. As estrofas están marcadas con caldeiróns vermellos e azuis alternados. É un manuscrito iluminado, con maiúsculas que conteñen figuras de animais e humanos e bordos de cores. Cada poema comeza cunha rúbrica en vermello que indica os autores e as pezas. Non obstante, as maiúsculas iniciais están interrompidas a partir do fol. 39r; no resto do manuscrito, os espazos reservados para as iniciais están en branco (polo tanto, o manuscrito ten 106 maiúsculas iniciais, todas menos dúas da mesma man).
O exemplar presenta algunhas variacións con respecto a outros cancioneiros, proba da natureza oral deste xénero. Por este motivo, o cancioneiro é de grande interese para a crítica textual.
Estrutura O cancioneiro contén os poemas dos trobadores máis famosos, un total de 285 composicións, divididas en tres partes.
O primeiro bloque contén as composicións de Cerverí de Xirona, 104 pezas, algunhas das cales non aparecen en ningún outro códice. A segunda parte reúne poemas de trobadores famosos do século XII, concretamente exemplos da arte de Raimbaut de Vaqueiras, Bertran de Born, Guiraut de Bornelh, Arnaut Daniel, Guilhem de Sant Deidier, Bernart de Ventadorn, Pons de Capdolh, Jaufré Rudel ou Guillem de Berguedà. A terceira parte inclúe obras de trece autores máis modernos pertencentes ao Consistorio de Tolosa e máis ou menos contemporáneos coa preparación do manuscrito: entre eles, obras de Joan de Castellnou, Raimon de Cornet ou Gastó III de Foix. Os poemas están copiados co mesmo coidado que o primeiro, pero o espazo para as ilustracións está en branco, probablemente o cancioneiro quedou inacabado. Inclúense tamén catro poemas de Guillem de Berguedà e, para aproveitar o espazo final, o autor decidiu copiar un fragmento do Roman de Troie de Benet de Sant Maur, sobre a materia de Roma. Tamén hai un poema de Bernat del Falgar engadido en cursiva nunha portada. miniatura|Balada de Cerverí de Girona, fol. 34v.
Historia A historia da creación do cancioneiro e dos seus promotores é descoñecida, pero tradicionalmente atribuíuse ao ambiente de cerimonia. Recentemente, Cabré e Martí (2010) propoñen vinculalo á familia de Jaume d'Urgell, concretamente ao seu fillo Pere II d'Urgell.
Cando foi adquirido pola Biblioteca de Catalunya, o manuscrito foi encadernado de novo. A supervisión da encadernación foi confiada a Ramon Miquel i Planas, quen a mandou facer por J. Figuerola; polo tanto, actualmente está encadernado en coiro vermello, gravado en ambas as tapas co escudo da Deputación coa cruz de Sant Jordi.
Notas
Categoría:Cancioneiros Categoría:Obras literarias do século XIV Categoría:Manuscritos iluminados Categoría:Lingua occitana