miniatura|A Universidade Laboral de Xixón foi a primeira universidade laboral (1955) miniatura|Universidade Laboral de Alcalá de Henares, fundada en 1966 A Universidade Laboral foi unha institución educativa española orientada a fillos de traballadores que estivo en funcionamento desde 1955 até 1989. Nas súas 21 sedes estudaron aproximadamente medio millón de persoas.
Historia As universidades laborais dependían do Ministerio de Traballo como entidades de previsión social a cargo das Mutualidades Laborais. O seu promotor foi José Antonio Girón de Velasco, polo que naceron a partir de fundamentos ideolóxicos falanxistas. Estes asentáronse na súa etapa de consolidación (1955-1962) e logo foron atenuándose progresivamente durante a súa etapa de expansión (1962-1978). Por último, durante a etapa de extinción (1979-1981) reconvertéronse en «Centros de Ensinos Integrados», e os seus edificios e funcións foron absorbidos polo Ministerio de Educación e Ciencia.
Durante os seus 26 anos de existencia pasaron polas súas instalacións aproximadamente medio millón de persoas. A maioría delas estaba matriculada en réxime de internado, aínda que tamén había réxime de media pensión e externo. Estaban orientadas aos homes, agás as de Cáceres e Zaragoza, que eran femininas, e só nos últimos anos foron mixtas. Nelas impartíase educación secundaria, formación profesional e enxeñarías técnicas. Nas de Cheste e Las Palmas tamén se impartía o segundo ciclo de educación primaria.
Os seus edificios correron diferente destino. A maioría convertéronse en centros polivalentes, posteriormente renomeados como Institutos de Educación Secundaria e Centros Integrados Públicos de Formación Profesional. Outros forman parte de campus universitarios e algúns son complexos culturais.
As universidades laborais constituíron desde o seu inicio un sistema de cobertura educativa para as capas sociais menos favorecidas. O seu obxectivo era facilitar o dereito á educación da poboación traballadora. Perviviron, con todas as súas servidumes e grandezas, durante 26 anos da historia de España da segunda metade do século XX. Deixaron, ademais dunha indeleble pegada arquitectónica na xeografía española, unha pegada cultural e profesional no case medio millón de persoas que pasaron polas súas aulas.
Educación impartida
Ensinos regrados
Educación primaria
Segunda etapa de Educación Xeral Básica (só en Cheste e Las Palmas).
Educación secundaria
Bacharelato Superior / Bacharelato Unificado Polivalente Curso de Orientación Universitaria
Formación profesional
de primeiro grao de segundo grao de terceiro grao
Enxeñaría técnica
Ensinos non regrados
Educación para adultos
Sedes miniatura|Edificio da antiga Universidade Laboral de Almería, posteriormente, IES Sol de Portocarrero Tivo 21 instalacións. Indícase entre paréntese o ano de inicio de actividades académicas como Universidade Laboral:
Universidade Laboral de Xixón (1955) Universidade Laboral de Sevilla (1956) Universidade Laboral de Córdoba (1956) Universidade Laboral de Tarragona (1956) Universidade Laboral de Zamora (1960) Universidade Laboral da Coruña (1964) Universidade Laboral de Alcalá de Henares (1966) Universidade Laboral de Cáceres (1967) Universidade Laboral de Zaragoza (1967) Universidade Laboral de Huesca (1967) Universidade Laboral de Éibar (1968) Universidade Laboral de Cheste (1969) Universidade Laboral de La Laguna (1972) Universidade Laboral de Las Palmas (1972) Universidade Laboral de Toledo (1972) Universidade Laboral de Málaga (1973) Universidade Laboral de Logroño (1974) Universidade Laboral de Almería (1974) Universidade Laboral de Albacete (1975) Universidade Laboral de Ourense (1975) Universidade Laboral de Vigo (1976)
Notas
Véxase tamén Outros artigos Universidade popular Formación profesional Educación Xeral Básica Bacharelato Unificado Polivalente Curso de Orientación Universitaria
Bibliografía
Orde conxunta dos Ministerios de Educación Nacional e de Traballo de 12 de xullo de 1956, Estatuto Provisional das Universidades Laborais. Orde de 16 de agosto de 1958, Estatuto Docente das Universidades Laborais. Lei 40/59 de 11 de maio de 1959, sobre normas reguladoras das Universidades Laborais. Decreto 2266/60 de 24 novembro de 1960, do Ministerio de Traballo polo que se regula o Regulamento Orgánico das Universidades Laborais. Utrera Molina, J. Nuevos horizontes de las Universidades Laborales. Madrid: Ministerio de Traballo; 1970. Laorga Gutiérrez, L.; López Zanón, J. «Universidad Laboral de Huesca». Revista Nacional de Arquitectura. 1971; 227. Decreto de 21 xullo 1972, de Presidencia do Goberno, a integración das Universidades Laborais no réxime académico da Lei Xeral de Educación. Orde pola que se autoriza a impartición dos ensinos do Curso de Orientación Universitaria ás Universidades Laborais de Alcalá de Henares, Cáceres, Córdoba, A Coruña, Éibar, Xixón, Huesca, Sevilla, Tarragona, Zamora e Zaragoza e aos Centros de Universidade Laboral de Las Palmas, Málaga e Toledo. BOE. 23/3/1976; (71):5855. Real Decreto Lei 36/1978, de 16 de novembro, sobre xestión institucional da Seguridade Social, a saúde e o emprego (BOE de 18 de novembro), quedaba transferida á Administración Institucional do Estado desde a Seguridade Social o Servizo de Universidades Laborais. Suprime a personalidade xurídica das Universidades Laborais e traspásase ao Instituto Nacional de Ensinos Integrados. Real Decreto 2049/1979, de 14 de agosto, sobre organización e funcións do Instituto Nacional de Ensinos Integrados. BOE. 28/08/1979; (206):20170-2. Regulaba a normativa básica da nova entidade, que substituía e facíase cargo das Universidades Laborais, converténdoas en «Centros de Ensinos Integrados». Lei Orgánica 5/1980, de 19 de xuño, que regula o Estatuto de Centros Escolares. BOE. 27/06/1980; (154):14633-6. Real Decreto 1708/1981, de 3 de agosto, polo que se regulan os Centros docentes do extinguido Instituto Nacional de Ensinos Integrados. BOE. 08/08/1981; (189):18189-91. Casabella López, X. A Universidade Laboral da Coruña non contexto das UU. LL. de España. Obradoiro. 1990; 17. Zafrilla Tobarra, R. Universidades Laborales: un proyecto educativo falangista para el mundo obrero (1955-1978). Aproximación histórica (tese doutoral de 1996). Cuenca: Edicións Universidad de Castilla-La Mancha; 1998. Domínguez Narbaiza, J. El día en que volvimos a la Universidad Laboral. Madrid: Libros de la memoria; 1999. Cano Lasso, J. (coord.). Universidad Laboral de Ourense. Pamplona: T6 edicións; 2003. Jordá Such, C. Universidad Laboral de Cheste. 1967-1969. Almería: Colexio de Arquitectos de Almería; 2005. Delgado Granados, P. La Universidad de los pobres: historia de la Universidad Laboral sevillana y su legado a la ciudad. Sevilla: Universidade de Sevilla; 2005; ISBN 84-472-1066-9. Sánchez Sánchez, G. La Universidad Laboral de Zamora: Una manifestación del proyecto social y educativo del franquismo. Zamora: Instituto de Estudios Zamoranos Florián de Ocampo; 2006. Monteys Roig, X.; Álvarez Martínez, I.; Guerrero Fernández, J. La Universitat Laboral de Tarragona. 1952-1956. Tarragona: Col-legi d'Arquitectes de Catalunya; 2006. Zafrilla Tobarra, R. Universidades Laborales: aproximación a su historia económica. Albacete: Popular Libros; 2006. Zafrilla Tobarra, R. Universidades Laborales: Hacia una historia económica y gráfica. Albacete: Popular Libros; 2008. Zafrilla Tobarra, R.; Cano, A. Universidades Laborales: Imágenes para su historia. Albacete: Popular Libros; 2008. Zafrilla Tobarra, R.; Zafrilla Guillén, S. Universidades Laborales: Datos y cifras para su historia. Albacete: Popular Libros; 2008. Ríos González, S.; García de Castro Valdés, C. La Laboral de Gijón: de Orfanato Minero a Ciudad de la Cultura. Pola de Siero: Ménsula; 2008. Valero Ramos, E. Universidad Laboral de Almería. 1971-1974. Almería: Colexio de Arquitectos de Almería; 2008. Río Vázquez, A. S. Las Universidades Laborales gallegas. Arquitectura y modernidad. Santiago de Compostela: Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia; 2011. Robles Cardona, M. A. Proyecto y topografía. La Universidad Laboral de Málaga. Barcelona: Universitat Politècnica de Catalunya; 2011.
Categoría:Ensino en España