Os outeiros de Tsodilo (Lefelo la Tsodilo) son un Patrimonio da Humanidade da UNESCO, que consiste en arte rupestre, refuxos rupestres, depresións e covas en Botswana, África austral.
Obtiveron a súa inclusión no Patrimonio da Humanidade en 2001 debido á súa importancia relixiosa e espiritual única para os pobos locais, así como ao seu rexistro único de asentamentos humanos durante moitos milenios. A UNESCO estima que hai máis de 4500 pinturas rupestres no sitio. O sitio consta duns poucos outeiros principais coñecidos como Child Hill (outerio do neno), Female Hill (outeiro da mulller)e Male Hill (outeiro do home).
Xeografía thumb|180px|Mapa de Botswana|esquerdaHai catro outeiros principais. O máis alto ten 1.400 metros sobre o nivel domar, un dos puntos máis altos de Botswana. Os catro outeiros descríbense habitualmente como "Masculino" (o máis alto), "Feminino", "Neno", ademais dun outeiro sen nome. Están a uns 40 km de Shakawe e pódese chegar a elas por unha boa estrada de terra.
Hai un cámping xestionado entre os dous outeiros máis grandes, con duchas e aseos. Está preto da máis famosa das pinturas San do sitio, o panel Laurens van der Post, en honor ao escritor surafricano que describiu por primeira vez as pinturas no seu libro de 1958 The Lost World of the Kalahari. Hai un pequeno museo e unha pista de aterraxe preto do cámping.
Arqueoloxía miniatura|esquerda|Panel de Laurens van der Post, 2006
A xente leva miles de anos usando os outeiros de Tsodilo para pintura e rituais. A UNESCO estima que os outeiros conteñen 500 sitios individuais que representan miles de anos de asentamento humano. A arte rupestre dos outeiros relacionase cos cazadores-recolectores locais. Crese que os antepasados dos San crearon algunhas das pinturas de Tsodilo e tamén foron os que habitaron as covas e os refuxios rochosos. Hai probas de que os pobos bantús foron os responsables dalgunhas das obras de arte nas montañas. Algunhas das pinturas datáronse en ata 24.000 anos antes do presente.C.Michael Hogan. 2008
Cova do Rinoceronte A Cova do Rinoceronte está situada no extremo norte do Outeiro Feminino e ten dúas paredes principais onde se atopan pinturas. A pintura Rinoceronte branco (que dá nome á cova) está situada na parede norte e está dividida por outra pintura dunha Xirafa. As escavacións do chan da cova revelaron moitos materiais líticos. Esta cova carece de cunchas de ovo de avestruz, artefactos óseos, cerámica ou ferro, pero atopáronse algúns fragmentos de cunchas de mongongo en capas da Idade de Pedra Tardía. thumb|Pintura de arte rupestre de xirafa: Outeiros Tsodilo O carbón vexetal atopado durante as escavacións datouse da Idade de Ferro Africana, a Idade de Pedra Tardía (LSA) e a Idade de Pedra Media (MSA). A maioría dos artefactos de pedra da LSA fixéonse con materiais locais como cuarzo e jaspe. Os artefactos MSA da cova son principalmente puntas de proxectís preparadas. As puntas atópanse normalmente en varias etapas de produción, algunhas abandonadas e outras rematadas.
As pinturas da Cova Rinoceronte están situadas principalmente na parede norte e pintáronse con pigmento vermello ou vermello-alaranxado, agás o rinoceronte que pintouse en branco. Arredor do rinoceronte e da xirafa hai varias pinturas, principalmente en vermello, de motivos xeométricos. Na parede oposta, a cova alberga sucos e depresións que foron moídos na rocha. Pode que se creasen usando pedras de martelo ou pedras de moer do período LSA, que se atoparon en Tsodilo.
Pinturas brancas miniatura|dereita|Comparación da arte rupestre vermella e branca de Tsodilo A arte rupestre de cor branca de Tsodilo está asociada cos pobos bantús. Moitas das pinturas brancas están situadas no Refuxio Rochoso das Pinturas Brancas, acertadamente chamado así, situado no Outeiro Masculino. (Tamén hai pinturas vermellas neste refuxio.) As pinturas brancas representan animais, tanto domésticos como salvaxes, así como figuras semellantes a humanos. As figuras humanas adoitan estar pintadas coas mans nas cadeiras. Un puñado deles están a cabalo, o que suxire que non pintáronse antes de mediados do século XIX, cando se introduciron os cabalos por primeira vez na zona.
As datas tomadas de carbón vexetal, casca de ovo de avestruz, mostras de óso e os depósitos variaron desde o MSA ata o LSA. (Tamén hai evidencia de que o sitio utilizouse durante o período histórico: atopáronse un botón de nailon e contas de vidro europeas nas capas superiores das escavacións no sitio.) As capas de LSA incluían pedras de martelo e pedras de moer, xunto con artefactos óseos e microlíticos. Tamén se descubriron fragmentos de cerámica, contas de casca de ovo de avestruz e cunchas de mongongo. Os depósitos do MSA incluían láminas de pedra, así como outras ferramentas líticas.
Pinturas vermellas thumb|Animais de arte rupestre Os outeiros de Tsodilo teñen unha infinidade de arte rupestre vermella, pódese atopar por todo o sitio. Na Cova do Rinoceronte, algunhas das pinturas vermellas parecen ser máis antigas que o rinoceronte branco. As pinturas vermellas aquí, e arredor de Tsodilo, atribúense ao pobo san.
Sitio de refuxio rupestre da depresión thumb|Pintura vermella dun rinoceronte miniatura|dereita|Rinocerontes e unha figura semellante a unha vaca miniatura|Pinturas vermellas descoloridas en Tsodilo Situado no lado noroeste do Outeiro Feminino, este sitio recibe o seu nome das depresións que esculpíronse nas paredes do refuxio. Acompañan estas marcas pinturas vermellas do que parecen ser gando, así como figuras xeométricas. O sitio do refuxio rochoso, datado a partir de mostras de carbón vexetal, tivo a súa primeira ocupación hai polo menos 30.000 anos. As escavacións desenterraron ferramentas de pedra LSA e artefactos da Idade de Ferro.
A cerámica atopada nas capas máis profundas datan do século I , e está afiliada aos artefactos de pedra máis antigos atopados nesta zona. Tamén se descubriron cunchas de noces mongongo nos diversos depósitos, incluídas as capas máis profundas, o que as converte nas noces mongongo máis antigas xamais atopadas nun contexto arqueolóxico.
Metalurxia Os outeiros de Tsodilo están formados por varios sitios arqueolóxicos. Dous destes sitios, coñecidos como Divuyu e Nqoma, teñen evidencias de artefactos metálicos da Idade de Ferro inicial Escavados nos dous sitios contiñan fragmentos de xoias e ferramentas metálicas, todos feitos de ferro e/ou cobre. As pezas de xoiería eran brazaletes, contas, cadeas, pendentes, aneis e colgantes, mentres que as ferramentas incluían ciceis, proxectís e puntas de frecha, e mesmo láminas. Estes dous sitios comparten unha tecnoloxía de fabricación similar, pero teñen diferentes estilos de traballo do metal. Escoria e Toberas parecen indicar que Divuyu e Nqoma puideron ser zonas de fundición de ferro, o que os converte nun dos poucos sitios da Idade de Ferro Inicial no sur de África con evidencias de traballo do metal.
Importancia cultural Estas montañas teñen unha grande importancia cultural e espiritual para os pobos San do Kalahari. Cren que as montañas son un lugar de descanso para os espíritos dos falecidos e que estes espíritos causarán desgraza e mala sorte se alguén caza ou causa a morte preto das montañas. Tsodilo tamén é obxecto de debate sobre como vivían os San noutro tempo. thumb|Tsodilo Hills no noroeste de Botswana.|left
Tradicións orais Moitos pobos locais arredor dos outeiros de Tsodilo teñen historias de tempos pasados que tratan sobre as moitas covas pintadas e refuxios rochosos do sitio. As tradicións orais adoitan falar do pobo Zhu, un grupo local de San, que usaba refuxios rochosos para protexerse dos elementos ou como zonas rituais. thumb|left|Pinturas rupestres abertas
Un conto afirma que os cazadores entraban nos refuxios rochosos para contactar cos seus antepasados se unha caza non tiña éxito. Despois pedían unha boa caza a próxima vez que saísen. En agradecemento, cando a caza tiña éxito, a xente volvía ao refuxio e cociñaba para os seus antepasados. Nalgúns destes supostos campamentos, hai poucas ou ningunha evidencia de restos de lume.
Aínda así, hai zonas onde se realizan rituais, como as oracións para facer chover. As persoas maiores da zona aínda lembran usar algúns refuxios de rocha como campamentos cando eran nenos. O refuxio de rocha Whites Paintings puido ser usado como campamento durante a estación das chuvias xa hai 70 ou 80 anos.
O pobo local San cre que Tsodilo é o berce de toda a vida, a arte feita alí polos descendentes dos primeiros pobos. A xeografía, os sendeiros e os sucos na terra de Tsodilo coñécense como os sendeiros e as pegadas dos primeiros animais, que se dirixían ao primeiro pozo de auga . Un manancial de auga natural en Tsodilo, preto do Outeiro Feminino, utilízase tanto como lugar de recollida de auga como lugar ritual. É considerado sagrado e empregado por innumerables pobos para limpar, curar e protexer.
Demanda do ritual máis antigo coñecido thumb|right|O pingüín Tsodilo, unha pintura con forma de paxaro En 2006, o lugar coñecido como Rhino Cave fíxose prominente nos medios de comunicación cando Sheila Coulson, da Universidade de Oslo, afirmou que se descubriran artefactos de 70.000 anos de antigüidade e unha rocha que se asemella á cabeza dunha pitón e que representa os primeiros rituais humanos coñecidos. Tamén apoiou a súa interpretación do sitio como un lugar de ritual baseado noutros animais retratados: "Na cova, só atopamos os tres animais máis importantes do pobo San: a pitón, o elefante e a xirafa. Desde entón, algúns dos arqueólogos implicados nas investigacións orixinais do sitio en 1995 e 1996 cuestionaron estas interpretacións. Sinalan que as indentacións (coñecidas polos arqueólogos como cúpulas) descritas por Coulson non datan necesariamente todas do mesmo período e que "moitas das depresións son moi recentes mentres que outras están cubertas por unha forte pátina". Outros sitios próximos (máis de 20) tamén teñen depresións e non representan animais. A datación por radiocarbono e a datación por termoluminiscencia da Idade de Pedra Media deste sitio non apoia a cifra de 70.000 anos, o que suxire datas moito máis recentes.
Ao falar da pintura, os arqueólogos din que a pintura descrita como un elefante é en realidade un rinoceronte, que a pintura vermella dunha xirafa non é anterior ao ano 400 d.C. e que a pintura branca do rinoceronte é máis recente, e que os expertos en arte rupestre cren que as pinturas vermellas e brancas son de diferentes grupos. Refírense á interpretación de Coulson como unha proxección das crenzas modernas ao pasado e cualifican a interpretación de Coulson como unha historia composta que é "completamente enganosa". Responden á afirmación de Coulson de que estas son as únicas pinturas da cova dicindo que ignorou as pinturas xeométricas vermellas atopadas na parede da cova.
Tamén falan dos puntos queimados da Idade de Pedra Media, dicindo que non hai nada infrecuente no uso de materiais non locais. Desestiman a afirmación de que non se atoparon ferramentas ordinarias no sitio, sinalando que os moitos raspadores que se atopan son ferramentas ordinarias e que hai evidencias de fabricación de ferramentas no sitio. Ao falar da "cámara secreta", sinalan a falta de probas de que os xamáns san usasen cámaras en covas ou de que esta se usase dese xeito.
Notas
Referencias
Véxase tamén
Outros artigos Patrimonio da Humanidade en Botswana
Ligazóns externas Tsodilo - UNESCO World Cultural Heritage site
Categoría:Patrimonio da Humanidade en Botswana