As Igrexas barrocas de Filipinas son un conxunto de catro igrexas barrocas da era colonial española nas Filipinas, que foron incluídas no Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 1993. As igrexas tamén se consideran tesouros culturais nacionais do país.Baroque Churches of the Philippines (677) at World Heritage Site website.
Patrimonio da Humanidade 677 A Revisión de 2013 do Patrimonio Mundial da UNESCO (WHS) 677, Igrexas barrocas de Filipinas.Baroque Churches of the Philippines (677bis) at World Heritage Site website.
Contexto histórico Houbo unha conglomeración de factores que levaron á presenza de elementos barrocos na arquitectura de Filipinas, concretamente na arquitectura das igrexas. Durante o período colonial español (1565–1898), chegaron misioneiros españois, compartindo non só a súa relixión senón tamén a súa arquitectura, inspirada na súa terra natal. Os españois desexaban crear igrexas permanentes e duradeiras como testemuño do poder de Deus, e non consideraban as estruturas eclesiásticas actuais en Filipinas como lugares axeitados para o culto. Como a maioría dos misioneiros españois non tiñan formación en arquitectura ou enxeñaría, a xente da cidade, incluídos filipinos e migrantes chineses, xunto cos frades españois, participaban na construción e deseño das igrexas locais. A combinación de ideas dos misioneiros e da xente do lugar fusionou eficazmente os deseños nativos españois cun estilo singularmente oriental. A estética da igrexa tamén se viu influenciada polo acceso limitado a certos materiais e pola necesidade de reconstruír e adaptarse a desastres naturais, como incendios e terremotos, creando un estilo ás veces denominado Barroco de terremotos. As Igrexas Barrocas das Filipinas son unha inscrición en serie que consta de catro igrexas católicas romanas construídas entre os séculos XVI e XVIII no período español das Filipinas. Están situadas en zonas separadas do arquipélago filipino, dúas na illa norteña de Luzón, unha no corazón de Intramuros, Manila, e a outra na illa central de Iloilo, nas Visayas.
As catro igrexas barrocas das Filipinas están clasificadas como Patrimonio da Humanidade da UNESCO porque teñen un importante significado cultural e influencia no deseño arquitectónico futuro do país. As igrexas mostran certas características que expresan un "barroco fortaleza", como muros grosos e fachadas altas que ofrecen protección tanto contra saqueadores como contra desastres naturais. O grupo de igrexas estableceu un estilo de construción e deseño que se adaptou ás condicións físicas de Filipinas, o que tivo unha influencia importante na arquitectura eclesiástica posterior da rexión.
As catro igrexas barrocas de Filipinas están clasificadas como Patrimonio da Humanidade da UNESCO por ter un importante significado cultural e influencia no futuro deseño arquitectónico de Filipinas. As igrexas amosan certas características que expresan un "barroco fortaleza", como muros grosos e fachadas altas que ofrecen protección tanto contra saqueadores como contra desastres naturais. O grupo de igrexas estableceu un estilo de construción e deseño que se adaptou ás condicións físicas de Filipinas, o que tivo unha influencia importante na arquitectura eclesiástica posterior da rexión.<ref>}ref>
As catro igrexas exemplifican aínda máis o estilo barroco con iconografía elaborada e escenas detalladas da vida de Cristo, fusionando os valores católicos tradicionais de España con elementos insulares como follas de palmeira ou santos patróns vestidos con roupa tradicional isleña tallada xunto a escenas da Biblia. Os fastuosos adornos tamén reflicten a actitude filipina sobre a estética da decoración, coñecida como "horror vacui", ou "medo aos espazos baleiros". O desexo de encher espazos sinxelos é evidente na decoración das igrexas, que están cheas de motivos culturais do mundo occidental xunto con elementos tradicionais filipinos.
Igrexa de San Agustín en Manila thumb|Igrexa de San Agustín, Manila
A Igrexa de San Agustín en Manila, tamén coñecida como a Igrexa da Inmaculada Concepción de San Agustín, foi a primeira igrexa construída na illa de Luzón en 1571, inmediatamente despois da conquista española de Manila. Un terreo dentro do distrito de Intramuros foi asignado á Orde Agostiniana, a primeira en evanxelizar en Filipinas. En 1587, o edificio máis antigo e impermanente de madeira e follas de palmeira substituíuse por unha igrexa e un mosteiro de pedra, este último converténdose na casa nai agostiña nas Filipinas. Engadíronse dous campanarios en 1854, pero o do norte rachou nos terremotos de 1880 e tivo que ser demolido. Debido ao perigo de desastres naturais, gran parte da estética da igrexa tivo que ser sacrificada en favor da súa durabilidade e funcionalidade. En 1762, durante a Guerra dos Sete Anos, as forzas británicas saquearon a igrexa. En 1898, a igrexa de San Agustín converteuse nun lugar de reunión para que estadounidenses e españois discutisen e asinasen a rendición de Manila aos estadounidenses.
O interior da igrexa presentaba obras de arte que datan do século XIX, con pinturas trompe-l'œil dos pintores italianos Alberoni e Dibella, pero estas sobrepóñense aos murais orixinais á témpera. A igrexa estaba ricamente dotada, cun fino retablo, púlpito, atril e coro. A igrexa tamén inclúe detalles orientais en forma de cans fu chineses que flanquean a entrada do edificio. De especial interese é a serie de capelas criptocolaterais que revisten ambos os dous lados da nave. Os muros que as separan actúan como contrafortes. A bóveda de canón de pedra, a cúpula e o vestíbulo arqueado son únicos en Filipinas, do mesmo xeito que a decoración, que a miúdo adopta a forma da flora local. Antigamente, un complexo mosteiro estaba unido á igrexa por unha serie de claustros, arcadas, patios e xardíns. A igrexa foi a única estrutura en Intramuros que sobreviviu á Liberación de Manila en 1945.
Na capela lateral da igrexa repousan os restos do español Miguel López de Legaspi, o fundador da cidade de Manila, que é a capital de Filipinas.
Igrexa de Santa María thumb|Santa Maria Minor Basilica, Ilocos Sur
A Igrexa de Santa María (Ilocos Sur), coñecida comunmente como a Igrexa de Nosa Señora da Asunción, agora a Basílica Menor de Nosa Señora da Asunción, está situada no municipio de Santa María, Ilocos Sur. A diferenza doutras igrexas urbanas de Filipinas, que se axustan á tradición española de situarse na praza central, a Basílica Menor de Nosa Señora da Asunción en Santa María co seu Convento está nun outeiro rodeado por unha muralla defensiva. Tamén son inusuales a localización do Convento paralela á fachada da igrexa e a do campanario separado (característico da arquitectura filipino-hispana) no punto medio do muro da nave. Isto foi ditado polo outeiro no que se atopa.
A igrexa de ladrillo segue o deseño estándar filipino, cunha fachada monumental que enmascara unha liña recta do tellado que cobre un longo edificio rectangular. Dise que foi construída sobre unha balsa sólida como precaución contra os danos causados polos terremotos. Os muros carecen de ornamentos, pero teñen entradas laterais delicadamente talladas e fortes contrafortes.
A igrexa de Santa María inscribiu o seu nome nos sitios Patrimonio da Humanidade da UNESCO o 11 de decembro de 1993, como parte das catro igrexas barrocas de Filipinas.
Igrexa de Paoay miniatura|Igrexa de Paoay, Ilocos Norte
A Igrexa de Paoay, tamén coñecida como a Igrexa de San Agustín, está situada en Paoay, Ilocos Norte. É o exemplo máis destacado nas Filipinas dunha arquitectura de estilo Barroco antisísmico. Catorce contrafortes están dispostos ao longo das liñas dunha voluta xigante que sostén outra máis pequena e rematados por remates piramidais. Un par de contrafortes no punto medio de cada muro da nave teñen escaleiras para acceder ao tellado. A parte inferior da ábsida e a maior parte dos muros están construídos con bloques de pedra de coral, e os niveis superiores están rematados en ladrillo, pero esta orde invértese na fachada. O enorme campanario de pedra de coral, que se engadiu medio século despois de que se completase a igrexa, atópase a certa distancia da igrexa, de novo como protección contra os danos durante os terremotos. A igrexa de Paoay construíuse con ladrillos cocidos, rochas de coral, salbot (seiva de árbores) e madeira, e ten 24 contrafortes macizos tallados como soporte. É unha solución arquitectónica para a contorna natural e desafiante da zona. Ambos os lados da nave están revestidos cos contrafortes de pedra máis voluminosos que se ven nas illas. Para o nivel inferior empregáronse grandes pedras de coral, mentres que para os niveis superiores da igrexa empregáronse ladrillos. Os muros teñen 1,67 metros de grosor e están feitos dos mesmos materiais. O campanario independente é de notable interese, xa que as capas afiladas enfatizan o estilo oriental, unha estrutura única que reflicte o deseño dunha pagoda. O exterior da igrexa está feito de pedra de coral e ladrillo, unidos por un morteiro feito de zume de cana de azucre, follas de manga e palla de arroz, entre outros ingredientes. A fachada da igrexa tamén ten toques de sabor gótico con pilastras que se estenden de arriba a abaixo, creando un forte movemento vertical. Aínda que o exterior está decorado con rosetas e motivos florais que lembran os templos xavaneses, o interior é bastante espido e solemne en comparación. Pintado orixinalmente, o teito interior da igrexa hoxe só mostra un eco das grandes escenas que outrora adornaban o teito.
Igrexa de Miagao thumb|Igrexa de Miagao, Iloilo
A Igrexa de Miagao, tamén coñecida como a Igrexa de Santo Tomás de Villanueva, atópase no punto máis alto da cidade de Miagao, Iloilo. As torres da igrexa servían como torres vixías contra as incursións musulmás e dise que é o mellor exemplo que se conserva do "barroco fortaleza". A suntuosa fachada personifica a transfiguración filipina dos elementos decorativos occidentais, coa figura de San Cristovo no frontón vestido con roupa autóctona, levando o Neno Xesús ás costas e agarrado a unha palmeira para sosterse. Toda a fachada, decorada con desenvoltura, está flanqueada por enormes campanarios afiados de alturas desiguais. Os dous campanarios son asimétricos debido a que deseñáronse por dous sacerdotes en dúas ocasións. O interior da igrexa presenta un gran altar, que se cre que é o altar orixinal do século XVIII que se perdeu nun incendio, pero que se recuperou en 1982. O altar está dourado con motivos barrocos e composto por tres nichos que conteñen efixies de Santo Tomás de Vilanova e San Xosé, coa crucifixión no centro.
Ameazas miniatura|Ponte Binondo-Intramuros
A ponte Binondo-Intramuros completouse en 2022. Aínda que a ponte está a uns 550 metros de distancia da Igrexa de San Agustín, pode que invadise a zona de protección prescrita para a igrexa, que inclúe as murallas de Intramuros e as zonas inmediatas no exterior. Se San Agustín se retira da Lista do Patrimonio Mundial da UNESCO, as outras tres igrexas de Filipinas (a Igrexa de Paoay en Ilocos Norte, a Igrexa de Santa María en Ilocos e a Igrexa de Miagao en Iloilo) tamén retiraríanse.
Extensión miniatura|Igrexa de Loboc, Bohol
As igrexas barrocas de Filipinas (Extensión) están incluídas na lista provisional da UNESCO para o Patrimonio da Humanidade. Esta ampliación proposta amplía o sitio Patrimonio da Humanidade 677 existente engadindo cinco igrexas que mostran a interpretación local da arquitectura barroca. Estas igrexas son as seguintes:
Igrexa de Loboc en Bohol Igrexa de Boljoon en Cebú Igrexa Guiuan en Samar Oriental Igrexa Tumauini en Isabela Igrexa Lazi en Siquijor
Notas
Referencias
Véxase tamén
Outros artigos Patrimonio da Humanidade en Filipinas
Ligazóns externas Unesco.org: World Heritage Baroque Churches of the Philippines profile Ncca.gov.ph: NCCA profile of the 26 Baroque Churches of the Philippines