miniatura|250px|Caricatura de Vinícius de Moraes. Marcus Vinicius da Cruz de Mello Moraes, ou Vinicius de Moraes, nado en Río de Xaneiro o 19 de outubro de 1913 e finado na mesma cidade o 9 de xullo de 1980, foi un diplomático, xornalista, poeta e compositor brasileiro.
Poeta esencialmente lírico, o poetinha (como ficou coñecido) destacou polos seus sonetos, forma poética que se tornou case asociada ao seu nome. Coñecido por tamén ser bohemio inveterado, fumador e apreciador do whisky, Vinicius tamén era coñecido por ser un gran conquistador. O poetinha casou nove veces ao longo da súa vida.
A súa obra é vasta, pasando pola literatura, teatro, cinema e música. No campo musical tivo como principais compañeiros a Tom Jobim, Toquinho, Baden Powell e Carlos Lyra.
Traxectoria Fillo de Clodoaldo Pereira da Silva Moraes (funcionario da Prefeitura, poeta e violonista afeccionado) e Lidia Cruz de Moraes (pianista afeccionada), Vinicius de Moraes naceu no barrio da Gávea, na entón capital brasileira. En 1916 mudouse coa familia para Botafogo, onde estudou na Escola Primaria Afrânio Peixoto, e onde escribiu os seus primeiros versos. En 1922, a familia de Vinícius mudouse para a Illa do Gobernador, mais el permaneceu coa avoa a fin de terminar o curso primario. As fins de semana durante os períodos de vacacións, os pais de Vinícius acostumaban recibir na casa a Henrique de Melo Moraes, tío de Vinícius, e do compositor Bororó.
Vinícius de Moraes ingresou no Colexio Santo Inácio en 1924, onde pasou a cantar no coro e comezou a montar pequenas pezas de teatro. Tres anos despois, tornouse amigo dos irmáns Paulo e Haroldo Tapajós, con quen comezou a facer as súas primeiras composicións e a se presentar en festas de amigos. En 1929, concluíu a educación secundaria e a súa familia volveu a morar na Gávea. Nese mesmo ano ingresou na Facultade de Dereito do Catete, onde coñeceu e se fixo amigo do novelista Otavio Faria, que o incentivou na vocación literaria. Vinícius de Moraes graduouse en Dereito en 1933.
Tres anos despois obtivo o emprego de censor cinematográfico no Ministerio de Educación e Saúde. Dous anos despois, Vinícius de Moraes gañou unha bolsa do Consello Británico para estudar lingua e literatura inglesas en Oxford. En 1941 retornou ao Brasil empregándose como crítico de cinema no xornal A Manhã. Tornouse tamén colaborador da revista Clima e empregouse no Instituto dos Bancarios.
No ano seguinte suspendeu o seu primeiro concurso para o Itamaraty. No ano seguinte, concorreu novamente e desta vez foi aprobado. En 1946, asumiu o primeiro posto diplomático como vice-cónsul nos Ánxeles. Coa morte do pai, en 1950, Vinícius de Moraes retornou ao Brasil. Na década de 1950, actuou no campo diplomático en París e en Roma, onde acostumaba realizar animados encontros na casa do escritor Sérgio Buarque de Holanda.
Alén da carreira diplomática, á que se dedicou até o final de 1968, Vinícius comezou a adquirir prestixio coa súa peza de teatro Orfeu da Conceição, de 1954. Alén da diplomacia, do teatro e dos libros, a súa carreira musical comezou a destacar a mediados da década de 1950 - época na que coñeceu a Tom Jobim (un dos seus grandes compañeiros) -, cando varias das súas composiicións foron gravadas por innumerábeis artistas. Na década seguinte, Vinícius de Moraes viviu un período áureo na música popular brasileira, cando se gravaron cerca de 60 composicións da súa autoría.
Na década de 1970, xa consagrado e cun novo compañeiro, o violinista Toquinho, Vinícius seguiu lanzando álbums e libros de grande éxito.
Morte Na noite do 8 de xullo de 1980, pulindo detalles con Toquinho das cancións do LP Arca de Noé, Vinícius alegou estar canso e foi tomar un baño. Toquinho foi durmir. Na madrugada do día 9, unha empregada atopouno na bañeira de casa, con dificultades para respirar. Toquinho foi ao seu socorro, seguido por Gilda Mattoso, última esposa do poeta, mais non houbo tempo para socorrelo. Vinícius de Moares morreu na mañá seguinte, 9 de xullo.
No enterro, consolada por Elis Regina, Gilda recordaba da noite anterior, cando, nunha entrevista, preguntaran a Vinícius: "Você está con medo da morte?". E o poeta, placidamente, respondeu: São, meu ficho. Eu não estou con medo da morte. Estou é con saudades da vida.
Carreira artística A finais da década de 1920 Vinícius de Moraes escribiu letras para dez cancións, nove delas cos Irmãos Tapajós. En 1928 compuxo (con Haroldo) "Loura ou Morena", gravado en 1932 polos irmáns. Vinícius publicou o seu primeiro libro de poemas, "O Caminho para a Distância", en 1933, e lanzou outros libros de poemas nesa década. Graváronse tamén outras cancións da súa autoría, como "Dor de uma Saudade" (composta con Joaquin Medina), gravada en 1933 por João Petra de Barros e Joaquin Medina, "O Beijo Que Você Não Quis Dar"'(composta con Haroldo Tapajós) e "Canção da Noite" (composta con Paulo Tapajós), ambas gravadas en 1933 polos Irmãos Tapajós e tamén "Canção para Alguém" (composta con Haroldo Tapajós), gravada polos mesmos un ano despois.
Aínda na década de 1930 Vinícius de Moraes estabeleceu amizade cos poetas Manuel Bandeira, Mário de Andrade e Oswald de Andrade. Na súa fase considerada mística, recibiu o Premio Felipe D'Oliveira polo libro Forma e Exegese, de 1935. No ano seguinte, lanzou o libro Ariana, a Mulher.
Mudanza de fase Na década de 1940 a súa obra literaria foi marcada por versos en linguaxe máis simple, sensual e, por veces, cargados de temas sociais. Publicou os libros Cinco Elegias (1943), que marcou esta nova fase, e Poemas, Sonetos e Baladas (1946) -obra ilustrada con 22 debuxos de Carlos Leão. Actuando como xornalista e crítico de cine en diversos xornais, Vinícius lanzou en 1947, con Alex Vianny, a revista Filme. Dous anos despois, publicou en Barcelona o libro Pátria Minha.
De volta ao Brasil no inicio da década de 1950, após servir ao Itamaraty nos Estados Unidos, Vinícius comezou a traballar no xornal Última Hora, exercendo funcións burocráticas na sede do Ministerio das Relacións Exteriores.
En 1953, Aracy de Almeida gravou "Quando Tu Passas Por Mim", primeira samba da súa autoría. Escrita con Antônio Maria, a canción foi dedicada á esposa Tati de Moraes, e marcaba tamén a fin do seu casamento. Aínda naquel ano, Vinícius foi a París como segundo secretario da embaixada brasileira. Aracy de Almeida tamén gravou "Dobrado de Amor a São Paulo" (outra colaboración con Antônio Maria), en 1954.
"Orfeu" e o amigo "Tom" Tamén naquel ano, a súa peza teatral Orfeu da Conceição foi premiada no concurso do IV Centenario de São Paulo e publicada na revista Anhembi. No ano seguinte publicou a súa Antologia Poética.
En 1956, Vinícius montou esta peza, desta vez con escenario de Oscar Niemeyer e a música dun novo pianista, que lle foi presentado por Lúcio Rangel no Bar Gouveia (fronte á Academia Brasileira de Letras): Antônio Carlos Brasileiro de Almeida Jobim. Dese encontro nacería unha das mais fecundas colaboracións da música brasileira, que a marcaría definitivamente. Os dous compuxeron a banda de son, que incluía "Lamento no Morro", "Se Todos Fossen Iguais A Você", "Un Nome de Mulher", "Mulher Sempre Mulher" e "Eu e Você" e foron lanzadas en disco por Roberto Paiva, Luiz Bonfá e Orquestra. A peza estreouse no Teatro Municipal do Río de Xaneiro. Alén destas cancións, Vinícius e Ton compuxeron, entre outros clásicos, "A Felicidade", "Chega de Saudade", "Eu Sei Que Vou Te Amar", "Garota de Ipanema", "Insensatez"', entre outras cancións.
Entre 1957 a 1958, o director de cinema francés Marcel Camus filmou, no Río de Xaneiro, Orfeu do Carnaval -que recibiu o nome de Orfeu Negro. Vinícius compuxo para o filme "A Felicidade" e "O Nosso Amor". Un ano despois, o filme foi premiado coa Palma de Ouro no Festival de Cinema de Cannes e o Óscar ao mellor filme en lingua non inglesa.
En 1957, o poeta tivo a súa carreira diplomática transferida para Montevideo, onde permaneceu por tres anos.
A Bossa Nova O ano de 1958 marcaría o inicio dun dos movementos máis importantes da música brasileira, a bossa nova. A pedra fundamental do movemento veu co álbum Canção do Amor Demais, gravado pola cantora Elizeth Cardoso. Alén da faixa-título, o antolóxico LP contaba aínda con outras cancións de autoría da dupla Vinícius e Tom, como "Luciana", "Estrada Branca", "Outra Vez" e "Chega de Saudade", en interpretacións vocais intimistas.
"Chega de Saudade" foi unha canción fundamental daquel novo movemento, especialmente porque o álbum de Elizeth contou coa participación dun novo violonista, que co seu innovador modo de tocar o violín, caracterizado por unha nova batida, marcaría definitivamente a bossa nova e a tornaría famosa no mundo enteiro a partir de alí. O nome deste violonista é João Gilberto. A importancia do disco Canção do Amor Demais é tal que é tido como referencia por moitos artistas como Chico Buarque e Caetano Veloso.
Varias das composicións de Vinícius foron gravadas na metade final daquela década por outros artistas. Joel de Almeida gravou "Loura ou Morena" (1956). No ano seguinte, Aracy de Almeida gravou "Bon Dia, Tristeza" (composta con Adoniran Barbosa), Tito Madi gravou "Se Todos Fossen Iguais A Você". Bill Farr gravou "Eu Não Existo Sem Você", Agnaldo Rayol gravou "Serenata do Adeus" e Albertinho Fortuna "Eu Sei Que Vou Te Amar". "O Nosso Amor" e "A Felicidade" foron dúas das cancións máis lanzadas no final daquela década. A primeira foi gravada por Lueli Figueiró e Diana Montez, ambas as dúas en 1959. Xa a segunda foi lanzada por Lueli Figueiró, Lenita Bruno, Agostinho dos Santos e João Gilberto.
Servindo ao Itamaraty en Montevideo desde 1957, Vinícius de Moraes deixaría a embaixada brasileira no Uruguai soamente en 1960. As súas cancións continuaron sendo gravadas por moitos artistas no inicio da década de 1960. Foron lanzadas "Janelas Abertas" (composta con Tom Jobim), por Jandira Gonçalves, e "Bate Coração", (composta con Antônio Maria), por Maria Porto de Aragão, ambas en 1960.
Novas colaboracións No ano seguinte, Vinícius rexistrou pola primeira vez a súa voz, nun álbum que contiña as sambas "Água de Beber" e "Lamento no Morro", novamente con Ton Jobin. O poeta tería tamén un novo compañeiro naquel período, o cantor, compositor e violinista Carlos Lyra. Con el, Vinícius compuxo clásicos como "Você e Eu", "Coisa Mais Linda", "Primeira Namorada" e "Nada Como Te Amar". Aínda en 1961, o Teatro Santa Rosa foi inaugurado en Río de Xaneiro con "Procura-se uma rosa", peza de autoría de Vinícius, Pedro Bloch e Gláucio Gil - filmada despois polo cinema italiano co nome de Una Rosa per Tutti (a longametraxe foi rodada no Río e protagonizado por Claudia Cardinale).
En 1962, a Banda do Corpo de Bombeiros fluminense gravou "Serenata do Adeus", e un ano após "Rancho das Flores", marcha-rancho con versos do poeta sobre tema de "Jesus, Alegria dos Homens", de Johann Sebastian Bach. Aínda naquel ano, mentres "Canção da Eterna Despedida" (composta con Tom Jobim) e "En Noite de Luar" (composta con Ary Barroso) foron gravadas por Orlando Silva e Ângela Maria, respectivamente, Vinícius de Moraes publicou tres libros: Antologia Poética, Procura-se Uma Rosa e Para Viver Un Grande Amor.
Con Pixinguinha, compuxo a banda sonora do filme Sol sobre a Lama, de Alex Vianny, escribindo as letras para os chorinhos "Lamento" e "Mundo Melhor". Tamén naquel período, naceu a colaboración co compositor e violinista Baden Powell, da que resultarían innúmeros éxitos, como "Apelo", "Canção de Amor", "Canto de Ossanha", "Formosa", "Mulher Carioca", "Paz", "Pra Que Chorar", "Samba da Bênção", "Samba en Prelúdio", "Só Por Amor", "Ten Dó" ou "Tempo Feliz", entre outras.