Bosque de faias en Dinamarca|miniatura miniatura|Bosque de ribeira nas Fragas do Eume (Pontedeume) Un bosque (da palabra xermánica busch: arbusto e por extensión monte de árbores), ou foresta (do latín foresta) se é de grande extensión, é unha superficie con gran densidade de árbores pero con presenza de estratos arbustivos, herbáceos e musgos máis ou menos importantes. Estas comunidades de plantas cobren grandes áreas do globo terráqueo e funcionan como hábitats dos animais, moduladores de fluxos hidrolóxicos e conservadores do solo, constituíndo un dos aspectos máis importantes da biosfera da Terra. Aínda que a miúdo consideráronse como consumidores de dióxido de carbono, os bosques maduros son practicamente neutros en canto ao carbono, e son soamente os alterados e os novos os que actúan como devanditos consumidores.Pregitzer, K. and Uskirchen, S. 2004 "Carbon cycling and storage in world forests: biome patterns related to forest age.", Global Change Biology 10, 1–26 De calquera xeito, os bosques maduros xogan un importante papel no ciclo global do carbono, como reservas estables de carbono e a súa eliminación comporta un incremento dos niveis de dióxido de carbono atmosférico.
Os bosques encóntranse en tódalas rexións en que é posible o seu crecemento, ata a altitude chamada "a liña das árbores" (liña tope imaxinara a partir da cal non se dá o crecemento, debido ó frío ou a escaseza de osíxeno) e excepto en zonas de baixa pluviosidade ou risco frecuente de incendios forestais. En xeral, os bosques conteñen un gran número de árbores de diferentes especies e alturas combinadas con capas de vexetación baixa, o que proporciona unha eficiente distribución da luz solar. Os bosques ás veces conteñen moitas especies de árbores dentro dunha pequena área (como a selva chuviosa tropical e o bosque temperado caducifolio), ou relativamente poucas especies en áreas grandes (por exemplo, a taiga e bosques áridos montañosos de coníferas). Un bosque, na súa forma natural, é o fogar de moitas especies animais e vexetais, e o peso da súa biomasa nun quilómetro cadrado dado é alto, comparado con outros ecosistemas. A maior parte desta biomasa áchase no subsolo nos sistemas de raíces e como detritos de plantas parcialmente descompostos. O compoñente leñoso dun bosque contén lignina, cuxa descomposición é relativamente lenta comparado con outros materiais orgánicos como a celulosa e outros carbohidratos.
A ciencia que estuda os bosques como explotación comercial denomínase silvicultura.
A Organización das Nacións Unidas celebra o 21 de marzo como o Día Internacional dos Bosques, tamén coñecido como Día Forestal Mundial .
O 23 de novembro celébrase o Día Mundial dos Bosques Autóctonos .
Tipos de bosque Os bosques poden ser clasificados de diferentes xeitos e con diferentes graos de especificación. Unha distinción importante ou básica é a que fai referencia ao grao de intervención humana. Outra forma é determinar o medio ambiente (ecosistema) no que existen, xunto coa lonxevidade das follas da maioría das árbores (sexan de follas perennes ou caducas). Outra clasificación é pola composición predominante dos bosques, de tipo de folla ancha, coníferas (piñeiros) ou ambos. Segundo o grao de intervención Habitualmente distínguese o bosque natural ou primario do bosque artificial ou antropizado. Considérase que o primeiro non sufriu manipulación por parte do home, mentres que o segundo foi modificado por forestais ou silvicultores. En realidade, esta distinción non é moi realista no contexto europeo, onde os bosques actuais son en xeral froito dunha explotación ancestral. Actualmente, os bosques primarios circunscríbense ás zonas menos poboadas ou de difícil acceso, como os bosques tropicais húmidos da Amazonia, os do val do río Congo e os bosques boreais (os do Canadá por exemplo, non sofren aínda unha intensa explotación). No continente europeo quedan algúns escasos exemplos de bosques primarios, especialmente en Belarús, Eslovaquia, Polonia, Ucraína, e na Rusia europea (os Urais e Carelia), así como en Finlandia e Escandinavia. Tamén se da en Madeira na laurisilva de Madeira e posiblemente na Gomera, e no Parque Nacional de Garajonay, aínda que se poden considerar xa do continente africano .
A fisionomía (como se ve) clasifica os bosques pola súa estrutura física total ou etapa de crecemento.
Os bosques tamén poden ser clasificados máis especificamente polas especies dominantes presentes, resultando numerosos tipos de bosques.
Así, desde o punto de vista da súa historia e grao de alteración, os bosques poden ser clasificados en:
Bosques primarios: Tamén chamados nativos; son os que non sufriron intervencións andróxenas (ex. fraga). Os bosques naturais só teñen os patróns orixinais da biodiversidade. Esta biodiversidade e os seus procesos non foron afectados polos humanos cunha frecuencia ou intensidade que se poida considerar grave. Bosques antropoxénicos, se foron afectados polos humanos cunha frecuencia ou intensidade suficiente para marcar grandes cambios nos patróns do bosque. A miúdo, nestes tipos de bosques atópanse especies exóticas. Bosques secundarios: son os que se rexeneraron despois dun primeiro corte de árbores, parcial ou total. Bosques artificiais: son os que foron plantados polo ser humano, para calquera fin.
Segundo o tipo de vexetación miniatura|Un bosque caducifolio de folla ancha. Unha clasificación establécese pola composición predominante dos bosques segundo o tipo de folla: folla ancha, acicular (coníferas como o piñeiro), ou ambos. Bosques de frondosas ou bosques de folla ancha, como as selvas, son os bosques dominados por anxiospermas e que son máis ricos de especies que aqueles dominados polas coníferas. Bosques de coníferas ou bosques de folla acicular, son aqueles dominados por ximnospermas. Bosques mixtos, onde hai equilibrio entre ambos tipos de árbores, por exemplo, nos bosques de coníferas con zonas de bidueiros e álamos tremos das latitudes boreais, que teñen moi poucas especies.
Segundo a latitude Os bosques boreais ocupan a zona subártica e son, polo xeral, bosques de árbores con follas perennes, coníferas. Os bosques das zonas tépedas, con árbores caducifolias de folla ancha e árbores perennifolias (coníferas). Nas zonas tépedas cálidas hai árbores perennifolias de follas anchas, incluíndo bosques de loureiros, así como o bosque mediterráneo e a laurisilva (bosque de follas laurifoliadas). Bosque subtropical: Inclúen aos bosques de clima subtropical húmidos, secos e de coníferas. Bosque tropical: De clima tropical como a selva ecuatorial que é o ecosistema máis chuvioso ou o bosque seco tropical.
Segundo a estacionalidade da follaxe Unha forma de clasificación dos bosques é determinar a lonxevidade das follas da maioría das árbores. Bosque perennifolio e subperennifolio, se predominan as follas perennes. Bosque caducifolio e subcaducifolio, se predominan as follas caducas
Biomas O WWF clasifica aos bosques dentro dos seguintes biomas: 01. Bosques húmidos tropicais e subtropicais de frondosas. 02. Bosques secos tropicais e subtropicais de frondosas. 03. Bosques tropicais e subtropicais de coníferas. 04. Bosques temperados de frondosas e mixtos. 05. Bosques temperados de coníferas. 06. Bosques boreales/Taiga. 07. Bosques e matogueiras mediterráneos. 08. Mangleiral.
O bosque galego miniatura|Bosque de ribeira sobre o río Eume. Os bosques naturais de Galicia pertencen á biorrexión atlántica. Son bosques mixtos caducifolios xeralmente dominados por carballos (carballeiras). Cando estes nosos bosques se achegan aos orixinais ou virxes (bosques primarios), cunha alta biodiversidade e normalmente illados, denomínanse fragas. Por extensión, ás veces o termo fraga é sinónimo de bosque.
Grandes tipos de bosques Zona subpolar miniatura| Taiga nas beiras do río Yukon, Alasca (Estados Unidos) As condicións ambientais propias da zona subpolar só permite o crecemento dun tipo de bosque, a taiga, que por outra banda só se atopa no hemisferio norte. No hemisferio austral as terras emerxidas das altas latitudes só son recubertas dunha vexetación herbácea, muscinal ou de liques.
Taiga A taiga, ou bosque boreal de coníferas, é un bosque de coníferas denso, cun estrato arbustivo pobre, debido á acidez que provocan as acículas das árbores e da sombra que as mesmas árbores xeran.
As especies arbóreas que dominan estes bosques son diferentes a dos continentes Eurasiático e Americano, pero pertencente en todos os casos aos xéneros Picea (Picea), Pinus (piñeiro)s, Abies (Abetos) e Larix (lárices).
Tamén é frecuente atopar bidueiros (Betula sp.) e álamo tremos (Populus tremula), sobre todo en estadios iniciais da sucesión ecolóxica posterior aos incendios.
O sotobosque, modesto, fórmano sobre todo musgos, liques e fentos ou máis puntualmente arandeiras (Vaccinium myrtillus) e Empetrum.
A súa distribución é circumboreal, en terras siberianas, escandinavas, canadenses e de Alasca. Esténdese por unha superficie duns 17 millóns de quilómetros cadrados, ocupando preto do 11% da superficie terrestre do hemisferio norte e sendo un 27% da masa forestal mundial.
Zona temperada Bosques mixtos de caducifolios e coníferas miniatura|Bosque de sequoias no Sequoia National Parque de California. Na Europa occidental estes bosques concrétanse nun bosque mixto de abetos e faias que ocupa as ladeiras húmidas das montañas. Con todo, en Europa central e oriental, como Polonia, Eslovaquia, Belarús, Ucraína e a Rusia europea, ocupan amplas extensións como bosques de transición entre a taiga setentrional e os bosques caducifolios máis meridionais. Dominan así as faias, Carpinus e boa parte das coníferas propias da taiga, especialmente as piceas.
No Extremo Oriente, unha gran variedade de bosques mixtos de caducifolios e coníferas recobren amplas extensións do Xapón, Corea e a China central. O elevado número de lianas e epífitos faias semellantes as dos bosques tropicais, pero os xéneros de distribución holártico predominan, con representantes particulares (Fagus crenata, Fraxinus mandshurica, Betula ermanii, Abies sacchalinensis etc.).
En Norteamérica é onde estes bosques teñen os seus representantes máis característicos. Por unha banda os bosques dos Grandes lagos, onde especies de coníferas diferentes dos da taiga (Tsuga canadensis, Thuya occidentalis, Pinus strobus, Pinus resinosa etc.) mestúranse con numerosos caducifolios (Fagus grandifolia, Acer saccharum), os que se poden engadir na metade setentrional da área de distribución outras coníferas propias da taiga (Picea mariana, Abies balsamea etc.). Por outra banda, na franxa costeira do Pacífico, entre 10 e 300 quilómetros de anchura, desde California ata a Columbia Británica, ocúpana bosques principalmente de coníferas de gran tamaño (abeto de Douglas, sequoias etc.), cunha abundancia relativamente escasa de caducifolios (carballos, pradairos, castiñeiros etc.).
Bosques austrais de Nothofagus miniatura|Nothofagus pumilio, unha das moitas especies de faia s austrais. Os bosques de Nothofagus son o equivalente austral dos bosques caducifolios e dos bosques mixtos de caducifolios e coníferas boreais. Con todo, a composición florística destes bosques é totalmente diferente dado que pertencen a reinos florísticos distintos.
Existen pois dous grandes tipos de bosques de Nothofagus, por unha banda, os bosques mixtos de caducifolios (Nothofagus sp.) e coníferas (Podocarpus sp., Weinmannia sp. etc.), propios de Nova Zelandia e Tasmania, con fentos arborescentes, lianas e epífitos, ou os dos pisos inferiores dos Ándes meridionais, con Araucaria sp., Fitzroya sp., Pilgerodendronsp. etc. Por outra banda, os bosques caducifolios de Nothofagus ( N. antartica, N. pumila etc.), propios do piso superior dos Andes meridionais, onde tamén se poden atopar algúns perennifolios como Drimys winteri.
Bosques mediterráneos