A revolución industrial foi un período de transición global da economía humana cara a procesos de fabricación máis eficientes e estables que sucedeu á revolución agrícola, e que se iniciou na segunda metade do século XVIII no Reino de Gran Bretaña, que se estendeu unhas décadas despois a gran parte da Europa occidental e a América anglosaxoa, e que concluíu entre 1820 e 1840. Esta transición incluíu o paso de métodos de produción manual a métodos mecanizados; novos procesos de produción de ferro e de fabricación de produtos químicos, e, o uso crecente de enerxía hidráulica e enerxía de vapor; o desenvolvemento de máquinas ferramenta; e o auxe do sistema de fábricas mecanizadas. A produción aumentou enormemente, e o resultado foi un aumento sen precedentes da poboación e da taxa de crecemento demográfico. A industria téxtil foi a primeira en utilizar métodos modernos de produción, feito polo que o téxtil converteuse na industria dominante en termos de emprego, valor da produción e capital investido.
A nivel estrutural, a revolución industrial expuxo á sociedade a chamada cuestión social, esixindo novas ideas para xestionar grandes grupos de individuos. A crecente pobreza, por unha banda, e o aumento da poboación e da riqueza materialista, por outro, provocaron tensións entre os máis ricos e os máis pobres da sociedade. Estas tensións apagábanse ás veces violentamente e deu lugar a ideas filosóficas como o socialismo, o comunismo e o anarquismo.
A revolución industrial comezou en Gran Bretaña, e moitas das innovacións tecnolóxicas e arquitectónicas foron de orixe británica.E. Anthony Wrigley, "Reconsidering the Industrial Revolution: England and Wales." Journal of Interdisciplinary History 49.01 (2018): 9–42. A mediados do século XVIII, Gran Bretaña era a primeira nación comercial do mundo, controlando un imperio comercial global con colonias en América do Norte e o Caribe. Gran Bretaña tiña unha importante hexemonía militar e política no subcontinente indio; en particular coa protoindustrializada Bengala mogol, a través das actividades da Compañía das Indias Orientais. O desenvolvemento do comercio e o auxe das empresas foron algunhas das principais causas da revolución industrial.
A revolución industrial marcou un punto de inflexión na historia. Só comparable á adopción da agricultura pola humanidade no que respecta ao avance material, a revolución industrial influíu dalgún modo en case todos os aspectos da vida cotiá. En particular, a renda media e a poboación empezaron a rexistrar un crecemento sostido sen precedentes. Algúns economistas afirmaron que o efecto máis importante da revolución industrial en xeral foi que o nivel de vida da poboación do mundo occidental empezou a aumentar de forma constante por primeira vez na historia, aínda que outros afirmaron que non empezou a mellorar de forma significativa ata finais do século XIX ou principios do século XX. O PIB per cápita era en xeral estable antes da revolución industrial e a aparición da economía capitalista moderna, mentres que a revolución industrial iniciou unha era de crecemento económico per cápita nas economías capitalistas. Os historiadores económicos están de acordo en que o inicio da revolución industrial é o acontecemento máis importante da historia da humanidade desde a domesticación dos animais e plantas.
O comezo e o final exactos da revolución industrial seguen sendo obxecto de debate entre os historiadores, do mesmo xeito que o ritmo dos cambios económicos e sociais.Eric Hobsbawm, The Age of Revolution: Europe 1789–1848, Weidenfeld & Nicolson Ltd., p. 27 Rehabilitating the Industrial Revolution por Julie Lorenzen, Central Michigan University. Consultado en novembro de 2006. Eric Hobsbawm sostiña que a revolución industrial comezou en Gran Bretaña na década de 1780 e non se deixou sentir plenamente ata as décadas de 1830 ou 1840, mentres que T. S. Ashton sostivo que ocorreu aproximadamente entre 1760 e 1830.Joseph E Inikori. Africans and the Industrial Revolution in England, Cambridge University Press. Google Books A rápida industrialización comezou en Gran Bretaña coa hilatura téxtil mecanizada na década de 1780, con altas taxas de crecemento da enerxía de vapor e da produción de ferro a partir de 1800. A produción téxtil mecanizada estendeuse de Gran Bretaña a Europa continental e os Estados Unidos a principios do século XIX, xurdindo importantes centros téxtiles, de ferro e carbón en Bélxica e os Estados Unidos e, máis tarde, téxtiles en Francia.
Entre finais da década de 1830 e principios da de 1840 produciuse unha recesión económica cando a adopción das primeiras innovacións da revolución industrial, como a fiadura e o tecido mecanizados, retardouse e os seus mercados maduraron. As innovacións desenvolvéronse a finais do período, como a crecente adopción de locomotoras, barcos de vapor e buques de vapor, e a fundición de ferro por chorro quente. Novas tecnoloxías como o telégrafo eléctrico, amplamente introducido nas décadas de 1840 e 1850, non foron o suficientemente potentes como para impulsar altas taxas de crecemento. O rápido crecemento económico comezou a producirse despois de 1870, xurdindo dun novo grupo de innovacións no que se chamou a segunda revolución industrial. Estas innovacións incluían novos procesos de fabricación de aceiros, produción en masa, cadeas de montaxes, redes eléctricas, a fabricación a grande escala de máquinas-ferramenta e o uso de maquinaria cada vez máis avanzada en fábricas movidas por vapor.. Reprinted by McGraw-Hill, New York and London, 1926 (); and by Lindsay Publications, Inc., Bradley, Illinois, ()."There exist everywhere roads suitable for hauling".Robert Fulton on roads in France
A primeira Revolución Industrial, tamén coñecida como Revolución Científico Tecnolóxica (RCT), xestouse durante cerca de 300 anos, pero a súa expresión tecnolóxica deuse na revolución industrial e os seus efectos prolónganse ata 1780.
Varias foron as circunstancias económico-sociais asociadas a esta primeira RCT: A descomposición da sociedade feudal, o desenvolvemento do capital comercial, o desenvolvemento das relacións comerciais marítimas, o impulso da industria pesada (mineira e metalúrxica), revolución agrícola (grazas á industria química: fertilizantes...) e desenvolvemento da industria química. O cambio iniciouse en Inglaterra por dúas razóns fundamentais, primeiro polo amoreamento de capital como consecuencia do gran desenvolvemento do comercio favorecido polo seu imperio colonial e segundo por ser en Inglaterra onde se inventaron unha serie de máquinas capaces de producir máis rapidamente cós artesáns, o cal permitía a redución de custos e fornecer a demanda máis rapidamente. Ademais existía unha man de obra barata e abundante xa que as terras comunais, fundamentais para a supervivencia dos campesiños pobres, estaban pasando a mans privadas. A industrialización supuxo o nacemento dunha nova clase social, o proletariado que xorde en condicións de pobreza e explotación absoluta.
Esta primeira RCT caracterizouse por un cambio nos instrumentos de traballo de tipo artesanal pola máquina de vapor, movida pola enerxía do carbón. A máquina esixe individuos máis cualificados, produce unha redución no número de persoas empregadas, guindando de maneira incesante masas de obreiros dun ramo da produción a outra, especialmente do campo á cidade.
A Revolución Industrial xerou tamén un alargamento dos mercados estranxeiros e unha nova División Internacional do Traballo (DIT). Os novos mercados conquistáronse mediante o abaratamento dos produtos feitos coa máquina, polos novos sistemas de transporte e a apertura de vías de comunicación, así como mediante unha política expansionista. Entre 1830 e 1880, as principais guerras foron do tipo colonialista, na India, China, Turquía, Sudán, Persia, Afganistán, Rusia Oriental e México.
Un dos principios fundamentais da industria moderna é que nunca considera os procesos de produción como definitivos ou acabados. A súa base técnico-científica é revolucionaria, xerando así, o problema da obsolescencia tecnolóxica en períodos cada vez máis breves. Dende esta perspectiva pode afirmarse que tódalas formas de produción anteriores á industria moderna (artesanía e manufactura) foron esencialmente conservadoras. Así a todo, esta característica de obsolescencia e innovación non se circunscribe á ciencia e a tecnoloxía, senón que debe ampliarse a toda a estrutura económica das sociedades modernas. Neste contexto a innovación é, por definición, negación, destrución, cambio, a transformación é a esencia permanente da modernidade.
Etimoloxía O primeiro uso rexistrado do termo "Revolución Industrial" remóntase a 1799, cando o enviado francés Louis-Guillaume Otto (en) anunciou que Francia se sumou á carreira pola industrialización. Raymond Williams afirma: "A idea dunha nova orde social baseado nun cambio industrial importante estaba clara en Southey e Owen, entre 1811 e 1818, e xa estaba implícita en Blake a principios da década de 1790 e en Wordsworth a principios do século [XIX]." O termo "Revolución Industrial" aplicado ao cambio tecnolóxico fíxose máis común na década de 1830, como na descrición de Jérôme-Adolphe Blanqui en 1837 de .Blanqui, Jérôme-Adolphe, Histoire de l'économie politique en Europe depuis les anciens jusqu'à nos jours, 1837, En 1844 Friedrich Engels en Die Lage der Arbeitenden Klasse in England (A situación da clase traballadora en Inglaterra) falou de "unha revolución industrial, unha revolución que... cambiou toda a sociedade civil". O seu libro non se traduciu ao inglés até finais do século XIX, e a expresión non entrou na linguaxe cotiá até entón. O mérito da súa popularización atribúese a Arnold Toynbee, cuxas conferencias de 1881 ofreceron unha descrición detallada do termo.
Historiadores económicos como Mendels, Pomeranz e Kridte sosteñen que a protoindustrialización nalgunhas partes de Europa, o mundo islámico, a India mogol e China creou as condicións sociais e económicas que conduciron á Revolución Industrial, provocando así a Gran Diverxencia. Algúns historiadores, como John Clapham e Nicholas Crafts, argumentaron que os cambios económicos e sociais producíronse de forma gradual e que o termo "revolución" é inadecuado.Nicholas Crafts, "The first industrial revolution: Resolving the slow growth/rapid industrialization paradox." Journal of the European Economic Association 3.2–3 (2005): 525–534.
Requisitos Varios factores clave fixeron posible a industrialización. A alta produtividade agrícola, exemplificada pola revolución agrícola británica, liberou man de obra e garantiu excedentes alimentarios. A presenza de xestores e emprendedores cualificados, unha extensa rede de portos, ríos, canles e estradas para un transporte eficiente, e abundantes recursos naturais como o carbón, o ferro e a enerxía hidráulica contribuíron aínda máis ao crecemento industrial. A estabilidade política, un sistema legal favorable aos negocios e o acceso ao capital financeiro tamén desempeñaron un papel crucial. Unha vez que a industrialización comezou en Gran Bretaña no século XVIII, a súa expansión viuse facilitada polo entusiasmo dos empresarios británicos por exportar os métodos industriais e a disposición doutras nacións a adoptalos. A principios do século XIX, a industrialización chegara a Europa occidental e Estados Unidos, e a finais do século XIX, o Xapón.Christine Rider, ed. Encyclopedia of the Age of the Industrial Revolution 1700–1920, (2007) pp. xiii–xxxv.Phyllis Deane "The Industrial Revolution in Great Britain" in Carlo M. Cipolla ed., The Fontana Economic History of Europe: The Emergence of industrial societies Vol 4 part 2 (1973) pp 161–174. Desenvolvementos tecnolóxicos importantes O inicio da Revolución Industrial está estreitamente relacionado cun pequeno número de innovacións, que comezaron na segunda metade do século XVIII. Na década de 1830, lográronse os seguintes avances en tecnoloxías importantes: