Гијом Тирски или Гијом II (~ 1130 — 29 септември 1186) — средновековен прелат и хроничар. Се родил и израснал во Ерусалим, во времето кога Ерусалимското Кралство било во своите најсветли години. Поминал 20 години проучувајќи ги седумте слободни уметности и канонското право во европските универзитети.
Како резултат на неговото враќање во Ерусалим во 1165 година, кралот Амалрик I го назначил за дипломатски претставник во Византија. Гијом станал учител на кралскиот син и иден крал, Балдуин IV, за кого открил дека е лепрозен. По смртта на Амалрик, станал претставник и архиепископ на Тир, со што вршел две од најважните функции во државата. Во 1179 година, ја предводел источната делегација на Третиот собор во Латеран. Со оглед на фактотот дека бил вклучен во династичкиот судир, кој се развил за време на владеењето на Балдуин IV, неговото значење се намалило кога противниците ја презеле контролата на кралските работи. Бил запоставен за функцијата на ерусалимски патријарх и починал во неразјаснети околности, најверојатно во 1186 година.
Гијом е автор на отчет за соборот во Латеран, а напишал и историски записи за исламските држави од времето на Мухамед. За жал, ниту едно од овие дела не е сочувано. Денес, познат е како автор на историјата на Ерусалим. Неговите хроники се напишани на одличен латински за тоа време и употреба на бројни цитати од класичната литература. Како наслов на хрониката, понекогаш се наведуваат „Historia rerum in partibus transmarinis gestarum“ („Историја на делата направени зад морето“) или „Historia Ierosolimitana“ („Историја на Ерусалим“), скратено „Historia“. Кратко по неговата смрт, делото било преведено на француски, а потоа и на многу други јазици. Поради тоа што станува збор за единствениот извор за историјата на Ерусалим во 12 век напишан од домородец, историчарите често претполагале голема доверба во неговите извештаи. Меѓутоа, современите историчари покажале дека неговата вклученост во кралските политички спорови придонела за пронаоѓање на предрасуди во неговите записи. Но и покрај ова, тој се смета за најпознатиот хроничар од времето на Крстоносните војни и еден од најдобрите автори во средниот век.
Животопис Рани години мини|десно|230п|Крстоносните држави во 1165 година Ерусалимското Кралство било создадено во 1099 година, по завршувањето на Првата крстоносна војна. Тоа било трета од четирите христијански територии кои биле основани од страна на крстоносците, веднаш по Грофовијата Едеса и Кнежевството Антиохија, а пред Грофовијата Триполи. Првите три владетели на Ерусалимското Кралство, Годфроа Бујонски (1099 — 1100), неговиот брат Балдуин I (1100 — 1118) и нивниот братучед Балдуин II (1118 — 1131), го прошириле кралството и ги зацврстиле неговите граници на територија, на која отприлика денес се простираат Израел, Палестина и Либан. За време на првите декади од постоењето на кралството, неговото население се зголемувало со бројот на аџии кои доаѓале во посета на Светата Земја. Трговците од средоземните градови-држави во денешна Италија и Франција, исто така, биле желни да ги искористат богатите трговски пазари на исток.Thomas Asbridge: The First Crusade: A New History (Oxford: 2004)Christopher Tyerman: God's War: A New History of the Crusades (Penguin: 2006).
Семејството на Гијом, најверојатно, потекнувало од Франција или Италија, а тој бил многу приврзан кон овие две земји.Emily Atwater Babcock and August C. Krey, trans., introduction to William of Tyre, A History of Deeds Done Beyond the Sea (Columbia University Press, 1943), vol. 1, стр. 7. Неговите родители, веројатно, биле трговци кои се населиле во кралството и биле „очевидно имотни“,R. B. C. Huygens, "Editing William of Tyre", Sacris Erudiri 27 (1984), стр. 462. иако е непознато дали учествувале во Првата крстоносна војна или пристигнале подоцна. Гијом е роден во Ерусалим околу 1130 година. Се знае дека имал барем еден брат, Ралф, кој бил еден од градските бургеси, т.е. неблагороден водач на трговска заедница. Ништо повеќе не е познато за неговото семејство, освен тоа дека неговата мајка починала пред 1165 година.Peter W. Edbury and John G. Rowe, William of Tyre: Historian of the Latin East (Cambridge University Press, 1988), стр. 14.
Како дете, Гијом се образувал во Ерусалим, во црковното училиште во Базиликата на Светиот Гроб. Јован Пизански го научил да чита и пишува и го вовел во изучувањето на латинскиот јазик.Hans E. Mayer, "Guillaume de Tyr à l’école" (Mémoires de l’Académie des sciences, arts et belles-lettres de Dijon 117, 1985–86), стр. 264; repr. Kings and Lords in the Latin Kingdom of Jerusalem (Aldershot: Ashgate, Variorum Collected Series Studies, 1994). Од делото „Historia“ станува јасно дека го познавал и францускиот јазик и можеби италијанскиот, но нема доволно податоци кои утврдуваат дали изучувал грчки, персиски и арапски, како што понекогаш се тврди.R. B. C. Huygens, ed., introduction to Willemi Tyrensis Archiepiscopi Chronicon, Corpus Christianorum, Continuatio Medievalis, vol. 38 (Turnhout: Brepols, 1986), стр. 2.
Околу 1145 година, Гијом заминал во Европа за да го продолжи своето образование во училиштата во Франција и Италија, особено во Париз и Болоња, односно „двата најзначајни интелектуални центри на христијанството во дванаесеттиот век“.G. A. Loud and J. W. Cox, "The 'Lost' Autobiographical Chapter of William of Tyre's Chronicle (Book XIX.12), The Crusades: An Encyclopedia, ed. Alan V. Murray (ABC-Clio, 2006), vol. 4, Appendix: Texts and Documents #4, стр. 1306. Овие сеучилишта сè уште немале службен статус на универзитети, но уште при крајот на 11 век содржеле училишта за бројни уметности и науки. Тие биле одвоени од црковните училишта и биле основани од страна на независни професори, кои биле предводници во своите научни области. Така, студентите од цела Европа доаѓале за да ги слушаат нивните предавања.Jacques Verger, "The birth of the universities". A History of the University in Europe, vol. 1: Universities in the Middle Ages, ed. Hilde de Ridder-Symoens (Cambridge University Press, 1992), стр. 47-50. Гијом ги изучувал седумте слободни уметности и теологија во Париз и Орлеан околу 10 години, а негови професори биле студенти на Тјери Шартрски и Жилбер де ла Поре. Тој, исто така, се образувал и под раководство на други професори, меѓу кои Роберт Мелунски и Адам де Парво Понте. Во Орлеан, кој во тоа време бил еден од најпознатите центри за класични студии,Charles Homer Haskins, The Renaissance of the Twelfth Century (Harvard University Press, 1927; repr. Meridian Books, 1966), стр. 103. читал староримска литература кај Хилариј Орлеански, и учел математика кај Гијом Соасонски. За период од шест години, учел теологија со Петар Ломбар и Морис де Сили. Потоа, изучувал граѓанско и каонско право во Болоња, под раководство на „Четирите доктори“, Игo де Порта Равенатe Булгариј, Мартиниј Госија и Јакоб де Борењ. Според тоа, овој список на учители од познатата „ренесанса во дванаесеттиот век“ покажува дека бил добро образуван, како било кој европски свештеник. Неговиот современик, Јован Солбериски, исто така се образувал со многу од овие учители.Loud and Cox, стр. 1306. Loud and Cox also give an English translation of the chapter. It has also been translated online by Paul R. Hyams, "William of Tyre's Education, 1145/65".
Религиозен и политички живот во Ерусалим Највисоките религиозни и политички функции во Ерусалим, обично, биле извршувани од Европејци, кои пристигнале како аџии или крстоносци. Гијом бил еден од малкуте домородци со европско образование и набргу успеал да се пробие низ ранговите.Alan V. Murray, "William of Tyre". The Crusades: An Encyclopedia, vol. 4, стр. 1281. По неговото враќање во Светата Земја во 1165 година, тој станал каноник во катедралата во Акра. Во 1167 година, бил назначен за архиѓакон во катедралата во Тир од страна на Фредерик де ла Рок, архиепископ од Тир, со помош на кралот Алмарик I.Edbury and Rowe, 1988, стр. 15–16.
Амалрик дошол на власт во 1164 година и ја остварил целта освојувајќи го Египет. Египет бил нападнат од страна на кралот Балдуин I уште педесет години пред тоа, па ослабениот Фатимидски Халифат бил принуден да му плаќа годишен данок на Ерусалим. Амалрик се насочил кон Египет, бидејќи муслиманската територија источно од Ерусалим потпаднала под власт на силниот зенгидски султан Нур ад-Дин. Нур ад-Дин презел контрола над Дамаск во 1154 година, шест години по катастрофалната опсада на градот од страна на крстоносците во Втората крстоносна војна. Со тоа, Ерусалим можел да се прошири само на југозапад, кон Египет, па во 1153 година, последната позиција на Фатимидите, Аскалон, паднала во рацете на крстоносците. И покрај тоа, Нур ад-Дин сакал да го освои и Египет и ја испратил својата армија да ги наруши плановите на Алмарик. Така, тоа била положбата која ја затекнал Гијом по неговото враќање од Европа. Во 1167 година, Алмарик се оженил со Марија Комнина, којашто била во блиска роднинска врска со византискиот цар, Мануил I Комнин, и во 1168 година, кралот го испратил Гијом да го заклучи договорот за здружениот византиско-крстоносен поход против Египет. Походот, којшто на Амалрик му бил четврти, бил првиот со поддршка од страна на византиската флота. Меѓутоа, и покрај поддршката, Амалрик не издржал флотата да пристигне. Тој го освоил градот Дамиета, но по неколку години бил протеран од Египет од страна на тогашниот генерал на Нур ад-Дин, Саладин, кој подоцна станал најголема закана за Ерусалим.Hans E. Mayer, The Crusades, 2nd ed., trans. John Gillingham (Oxford: 1988), стр. 119–120.
Во меѓувреме, Гијом го продолжил своето унапредување во кралството. Така, во 1169 година го посетил Рим, веројатно да одговори на обвинувањата против него од архиепископот Фредерик, иако сè уште основата за обвинението е непозната. Исто така е можно, додека Фредерик бил на дипломатска мисија низ Европа, проблем во врска со диоцезата да го принудил Гијом да бара помош од страна на архиепископот.Edbury and Rowe, 1988, стр. 16–17. мини|лево|200п|Гијом Тирски открива еден од првите симптоми на лепра кај Балдуин, L'Estoire d'Eracles (француски превод на Historia), нацртано во Франција околу 1250-тите, Британска библиотека, Лондон. За време на неговото враќање од Рим, во 1170 година е можно да добил задача од Алмарик да ја напише историјата на кралството. Исто така, бил назначен и за учител на синот на Алмарик, Балдуин IV. Кога Балдуин имал тринаесет години, си играл со деца, кои се обидувале да си нанесат болки по пат на гребење на рацете. За ова, Гијом запишал:
По оваа случка, Гијом ги испитал Балдуиновите раце и утврдил можни симптоми на лепра, којашто била потврдена кога Балдуин пораснал.Edbury and Rowe, 1988, стр. 17Bernard Hamilton, The Leper King and His Heirs: Baldwin IV and the Latin Kingdom of Jerusalem (Cambridge University Press, 2000), стр. 27–28.