Arktiske folk eller sirkumpolare folk er folkegrupper, særleg urfolk, som lever i Arktis.
Forhistorie Dei fyrste innbyggjarane i den sentrale og austlege delen av Arktis i Nord-Amerika blir kalla den arktiske småreiskaptradisjonen (engelsk Arctic small tool tradition, AST). Han fanst frå ca. 2500 f.Kr., og omfatta fleire såkalla paleo-eskimokulturar, mellom anna Independence I-kulturen og pre-Dorset-kulturen.Gibbon, pp. 28–31 Dorsetkulturen viser til dei neste innbyggjarane i det sentrale og austlege nordamerikanske Arktis. Dorsetkulturen utvikla seg gjennom teknologiske og økonomiske endringar frå 1050 til 550 f-Kr. Bortsett frå i Quebec og Labrador forsvann kulturen rundt år 1500.Gibbon, pp. 216–217
Overgangen frå Dorset- til Thule-kulturen fann stad rundt 800-900-talet. Forskarar har spekulert i om det kan ha vore kontakt mellom dei to kulturane, som utveksling av teknologi som harpunhovud, eller thulefolk kan ha funne restar etter dorsetkulturen og utvikla sin teknologi med inspirasjon frå den tidlege kulturen.Gibbon, p. 218
Historiske og samtidige folk Inuittar stammar frå thulefolka. I 1300 hadde dei busett seg på Vest-Grønland, og vandra inn i Aust-Grønland det neste hundreåret.
Andre sirkumpolare folk er tsjuktsjarar, evenkar, khantiar, korjakar, nenetsar, samar, jukaghirfolk og yupikfolk.
Arktiske folk etter språkgruppe mini|Tsjuktsjarfamilie fotografert av Louis Choris (1816) mini|Inuittisk iglolandsby i 1824, av George Francis Lyon mini|Samar i Noreg, ca. 1900, måla av Wilhelm Peters
Gammal-beringiarar - Sibir og Alaska Tsjukotko-kamtsjatkiske språk Itelmenar, Sibir (Kamtsjatka kraj), Russland Tsjuktsjarar, Sibir (Tsjukotka autonome okrug), Russland Korjakar, Sibir (Kamtsjatka kraj), Russland Tungusiske språk Evenkar, Kina (Indre Mongolia og Heilongjiang), Mongolia, Russland Evenar, Sibir (Magadan oblast, Kamtsjatka kraj og Sakha), Russland Tyrkiske språk Nordaust-tyrkisk Dolganar, Sibir (Krasnojarsk kraj), Russland Jakutar, Sibir (Sakha), Russland Eskimo-aleutiske språk Eskimoiske språk Yupikfolk: Alaska og Russisk fjerne austen (Tsjukotka autonome okrug) Alutiiqfolk, Alaska Central Alaskan Yup'ik, Alaska Cup'ik, Alaska Cup'ig, Nunivakøya i Alaska Sibirske yupikfolk, Sibir (Tsjukotka autonome okrug), Russland Inuittar: Grønland, Nord-Canada (Nunavut, Nunavik, Nunatsiavut, Nordvestterritoriar (Inuvikregionen) og Yukon), Alaska, USA Kalaallit, Grønland Iñupiat: Northwest Arctic og North Slope borough og Beringsundet, Alaska, USA Aleutar: Aleutane, Alaska, USA og Kamtsjatka kraj, Russland Uralske språk Finsk-ugriske språk Permiske språk Komiar, Russland (Komirepublikken og Perm kraj) Udmurtar, Russland Samar: Noreg, Sverige, Finland, Russland (Murmansk oblast) Balto-finske språk Finnar, Finland, Noreg Karelarar, Finland, Russland Samojediske språk Nenetsar, Russland Enetsar, Sibir (Krasnojarsk kraj), Russland Nganasanar, Sibir (Krasnojarsk kraj), Russland Selkupfolk, Sibir, Russland Jukaghirar, Aust-Sibir, Russland Indoeuropeiske språk Germanske språk Nordgermanske språk Islendingar, Island Nordmenn, Noreg Svenskar, Sverige Slaviske språk Austslaviske språk Pomorar og andre russarar, Russland
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Circumpolar peoples» frå , den 2. desember 2022.
Bibliografi Takashi Irimoto, Takako Yamada (red.) Circumpolar Religion and Ecology: An Anthropology of the North, University of Tokyo Press, 1994, .
Kategori:Arktis Kategori:Folkegrupper