La nòrma classica es una nòrma lingüistica (una codificacion) que fixa la lenga occitana. Aquela nòrma se basa subre la tradicion millenària de la grafia classica, mas li ajusta lo procès de la codificacion. Es en concurréncia amb d'autras nòrmas que son mens espandidas en occitan (nòrma mistralenca, nòrma bonaudiana, nòrma de l'Escòla dau Pò).
Composicion La nòrma classica se compausa de dos aspèctes: La nòrma ortografica o ortografia, que fixa la manièra d'escriure los sons. Remarca - La grafia classica englòba l'ortografia classica (codificada, dins la nòrma) e divèrses usatges escriches non codificats (fòra nòrma) mas que rèstan pròches de l'ortografia classica (coma las errors involontàrias, lo usatges grafics ancians e anteriors a la nòrma classica, los usatges grafics actuals que rompon volontariament amb la nòrma). La nòrma orala, que fixa la manièra recomandada de parlar en occitan.
Desvolopament Se la grafia classica es nascuda un pauc abans l'an mila (amb los primièrs documents escriches en occitan), la nòrma classica, ela, se desvolopèt en tres estapas a partir de 1935: Apareguèt en 1935 amb la publicacion de la Gramatica occitana segon los parlars lengadocians de Loís Alibèrt. Se desvolopèt puèi amb l'Institut d'Estudis Occitans (IEO) a partir de 1945, amb d'adaptacions progressivas a totes los dialèctes de l'occitan. I cal ajustar, en particular, las òbras de Pèire Bèc e Robèrt Lafont dempuèi los ans 1950, qu'an contribuit a precisar las aplicacions als diferents dialèctes. Es gerida pel Conselh de la Lenga Occitana (CLO) dempuèi 1996.
La nòrma classica s'es espandida mai que mai dempuèi la segonda mitat del sègle XX en fasent recular la nòrma mistralenca. Uèi la nòrma classica s'utiliza dins Occitània tota. Pasmens encara i a de cases de concurréncia: En provençal e en niçard, entre nòrma classica e nòrma mistralenca. Dins las Valadas Occitanas, entre nòrma classica e nòrma de l'escòla dau Pò. En auvernhat, entre nòrma classica e nòrma bonaudiana.
Estandardizacion Per mai de detalhs, vejatz: occitan larg. L'occitan larg, nomenat tanben occitan estandard o occitan referencial (var. -au) es la varietat estandard de la lenga occitana. Se desvolopa dins l'encastre de la nòrma classica dempuèi los ans 1970 e sa fixacion es pro avançada uèi. Se basa sus la convergéncia de totes los dialèctes de l'occitan, reconeis la plaça centrala del dialècte lengadocian mas prevei tanben d'adaptacions regionalas (segon los grands dialèctes) que rèstan convergentas entre elas: aqueles "estandards regionals" son en via de fixacion mai o mens avançada segon las regions.
Comparason
Comparason entre las quatre nòrmas existentas en occitan: grafèmas tipics Nòrma classica Nòrma mistralenca Nòrma bonaudiana Nòrma de l'Escòla dau Pò-a finala-o (-a, -e)-à-o (-a)òoooo, óouououuè, ueue, iueeu (ue)ue (ö)lhi/h (lh)lhlhnhgnnhnhs, ssc(e), c(i), çs, ssc(e), c(i), çs, ssszs entre doas vocalaszs entre doas vocalaszzà è òá é í ó úà è ò ì ùé óuà è eù oùéâ ê î ûà è ò ì ù oùéSe nòta totas las consonantas finalas mudas.Se nòta certanas consonantas finalas mudas.Se nòta certanas consonantas finalas mudas.Se nòta pas ges de consonanta finala muda.
Nòtas
Vejatz tanben Occitan Grafia classica Occitan larg Alfabet occitan Pronóncia de l'occitan Gidilòc Conselh de la Lenga Occitana Congrès Permanent de la Lenga Occitana Institut d'Estudis Occitans Loís Alibèrt Gramatica occitana segon los parlars lengadocians Dictionnaire occitan-français d'après les parlers languedociens Lingüistica Nòrma lingüistica Nòrma mistralenca Nòrma de l'Escòla dau Pò Nòrma bonaudiana
Categoria:Occitan Categoria:Lingüistica