vinheta|L'aiga amb fòrça duretat provòca d'incrustacions dins las conduchas e de depauses La duretat es una qualitat de l'aiga ligada al respècte de la dissolucion de cations metallics non alcalins, basicament los cations alcalinoterrencs calci, Ca2+, e magnèsi, Mg2+.Custodio, E. «Principios básicos de química y radioquímica de aguas subterráneas». A: Custodio, E i Llamas, M.R.. Hidrología Subterránea. 1. Barcelona: Omega, 1996. ISBN 84-282-0447-0. 

La duretat compren tanben los efièches d'autres cations divalents coma la estronci, Sr2+, lo fèrre (II), Fe2+, e lo manganès (II), Mn2+, e tanben lo trivalent alumini, Al3+, mas aqueles cations se tròban pas abitualament dins las aigas superficialas o sosterranhas o sa concentracion es negligibla comparant amb aquesta dels cations Ca2+ e Mg2+. Los efièches de la duretat de l'aiga s'obsèrva dins la precipitacion dels sabons en empachan que realizen lor foncion netejaanta, e dins las incrustacions de carbonat de calci, CaCO3, que se produsisson dins los depauses que contenon d'aiga cauda o dins las conduchas per ont circula.

La duretat, es notada Dt, en mg CaCO3/L, s'obten amb l'expression:

Tipe de duretat Se definís tres tipe de duretat en foncion dels anions que se son associats als cations alcalinoterrencs: la duretat temporala, la duretat permanenta e la duretat totala.

Duretat temporala vinheta|300x300px|L'aiga en s'esvaporanr de las caunas produsís d'estalagmitas, lo meteis fenomèn que las inscrutacions La duretat temporala, tanben nomenada duretat carbonica, es la duretat a causa dels cations Can2+ e Mg2+ associats als anions carbonat, CO32¯ e idrogencarbonat, HCO3¯. Se simboliza per Dc. Aquesta duretat es la causa màger de las incrustacions de carbonat de calci, CaCO3, dins las aisinas o conduchas que contenon o conduson d'aiga cauda e de las marcas blanquinosas que daissa l'aiga sus las superfícias quand s'esvapora.Manahan, S.E.. Introducción a la química ambiental. Barcelona: Reverte, 2006. ISBN 9788429179071. 

Duretat permanenta La duretat permanenta fa referéncia al contengut total de cations Ca2+ e Mg2+, subretot, après un temps dins un estat de bolh de l'aiga. Pendent lo procès d'ebullicion se desliga lo dioxid de carbòni, CO2, e precipitan los carbonats d'aqueles cations, demoran en dissolucion los cations Ca2+ e Mg2+ associats a al sulfats, clorurs e silicats.«duresa de l’aigua». L'Enciclopèdia.cat. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana. La reaccion que debana pendent l'ebullicion es la reaccion entre los cations Can2+ o Mg2+ amb los anions idrogencarbonat, HCO3¯, (que son en equilibri quimic amb los anions carbonat, CO3¯) e que se pòt simbolizar mejançant l'equacion quimica: La duretat permanenta se simboliza per Dp.

Duretat totala La duretat totala aquesta que considèra la concentracion totala de cations divalents (Can2+, Mg2+, Sr2+, Fe2+, Mn2+, Zn2+) e dels trivalents Fe3+ e Al3+, dins una aiga, e que se redusís generalament los cations Ca2+ e Mg2+. Es aquesta que causa de la precipitacion dels sabons qu'empacha son accion netejanta. Se nota Dt e correspond a la soma de las doas precedentas: Se pòt diferenciar dins aqueste tipe la duretat calcica e la duretat magnesica que se revenon a las concentracions totalas del cation Can2+ e del cation Mg2+ respectivament.

Unitats <div style="float: right; margin-right: 10px; margin-bottom: 10px; margin-top: 10px; text-align: center;"> {| style="margin: 0px 0px 0px 0.5em; background: white none repeat scroll 0% 0%; border-collapse: collapse; border-color: rgb(192, 192, 144);" cellspacing="0" cellpadding="6" border="1" | colspan="7" align="center" bgcolor="#D0D0D0" |TAULA DE CORRESPONDÉNCIA ENTRE UNITATS |- style="border: 1px solid rgb(192, 192, 144); background-color: rgb(248, 234, 186); margin-bottom: 3px;" align="center" ! style="border: 1px solid rgb(192, 192, 144); background-color: rgb(248, 234, 186); margin-bottom: 3px;" colspan="2" align="center" | ''Unitatsde duretat | mg CaCO3/L |mmol CaCO3/L | °F (° francés) | °D (° alemand) | °e(° Anglés)|- align="center" ! style="border: 1px solid rgb(192, 192, 144); background-color: rgb(248, 234, 186); margin-bottom: 3px;" colspan="2" align="center" | 1 mg CaCO3/L | 1 | 0,01 | 0,10 | 0,056 | 0,07 |- align="center" ! style="border: 1px solid rgb(192, 192, 144); background-color: rgb(248, 234, 186); margin-bottom: 3px;" colspan="2" align="center" | 1 mmol CaCO3/L | 100 | 1 | 10 | 5,6 | 7 |- align="center" ! style="border: 1px solid rgb(192, 192, 144); background-color: rgb(248, 234, 186); margin-bottom: 3px;" colspan="2" align="center" | 1 °f | 10 | 0,1 | 1 | 0,56 | 0,702 |- align="center" ! style="border: 1px solid rgb(192, 192, 144); background-color: rgb(248, 234, 186); margin-bottom: 3px;" colspan="2" align="center" | 1 °d | 17,9 | 0,179 | 1,79 | 1 | 1,253 |- align="center" ! style="border: 1px solid rgb(192, 192, 144); background-color: rgb(248, 234, 186); margin-bottom: 3px;" colspan="2" align="center" | 1 °e | 14,3 | 0,143 | 1,43 | 0,798 | 1 |} </div>I a agut istoricament diferentas unitats per exprimir la duretat de l'aiga segon los diferents païses. En totas aquestas la concentracion totala de cations s'exprimisson coma se totes los cations èran Ca2+ e los anions èran de carbonats, CO3−, es a dire que la duretat se produsís per la dissolucion exclusiva de carbonat de calci, CaCO3, levat lo gra anglés qu'exprimís la concentracion en foncion de l'oxid de calci, CaO. S'emplegan a l'ora d'ara las seguentas: mg CaCO3/L: La concentracion de cations s'exprimís en mg CaCO3 per litre d'aiga. mmol CaCO3/L: La concentracion de cations s'exprimís en mmol CaCO3 per litre d'aiga. Gra idrotimetric francés, °f o °Hf: Se definís 1 °f egal a 10 mg CaCO3/L. Grau idrotimetric alemand, °d o °Hd: Se definís 1 °d egal a 10 g de CaO/L, qu'equival a 17,8 mg CaCO3/L. Grau idrotimètric anglés, °e o °Ae: Se definís 1 °e egal a 10 mg CaCO3/701,5 mL.Babor, J.A.; Ibarz, J. Química General Moderna (en castellà). 8a ed.. Barcelona: Marín, 1979. ISBN 84-7102-997-9. 

Classificacion de las aigas ESCALIÈR MERCK Tipe d'aiga Fòrça doça Doça Semidura Dura Fòrça dura Duretat (mg CaCO3/L) 0-79 80-149 150-329 330-549 ≥550 Las aigas se pòdon classificar segon lo gra de duretat. Entre los diferents classaments una de las mai emplegat es l'escala Merck qu'establís cinc tipe d'aiga segon unes intervals de duretat que se mòstran a la taula çai contre.«La duresa de l'aigua». La teva aigua. Aigües de Barcelona. [Consulta: 1 juny 2012].

Las aigas an abitualament de valors entre 10 e 300 mg CaCO3/L, e pòdon arribar a 1000 mg CaCO3/L e, excepcionalament, a 2000 mg CaCO3/L o mai. L'aiga de la mar es a l'entorn de 1500 mg CaCO3/L.

Causas vinheta|300x300px|L'aiga amb CO2 dissolgut davala dins d'una ròca e dissòlv lo carbonat de calci La causa de la duretat de l'aiga es, subretot, la dissolucion de sals de calci e magnèsi pendent lo procès de infiltracion de l'aiga superficiala dins lo terren per formar d'aiga sosterranha. Dins aqueste percors de l'aiga aquesta ven en contacte amb diferents tipes de ròcas que pòdon dissòlvre sas sals. Las ròcas carbonatas, coma la calcita e la dolomita, quitament insolublas, son aquestas que se dissolvon mai aisidament que l'aiga pòrta de dioxid de carbòni, CO2, dossolgut de l'atmosfèra que reacciona amb l'aiga donadant d'anions idrogenocarbonat acid e carbonat segon los equilibris:

La dissolucion ne resultant es leugièrament acida, çò que permet la dissolucion de carbonats de calci e magnèsi, que son insolubles, mercés a la reaccion:

Pasmens la quantitat de diòxid de carbòni, CO2, dissolgut dins l'aiga se pòt pas explicar sus la sola basa de la dissolucion del diòxid de carbòni atmosferic. Cal prene en compte l'apòrt de diòxid de carbòni causada per la respiracion de microorganismes presents dins l'aiga e en lo sòl.

Consequéncias Una duretat nauta de l'aiga causa difrents problèmas que se venon greus quand la valor aumenta. Aqueles son:

Precipitacion dels sabons: Los cations calci e magnèsi precipitan lo estearat compausant principal dels sabons en forma d'estearat de calci e lo de magnesi. Aiçò provòca la reduccion del rendiment dels sabons, que pèrdon lor capacitat netejanata. Aquel problèma se pòt resòlvre de diferents biais: Dins los lavalinges se pòt addicionar una quantitat suplementària de detergent, atal una partida dels estearats precipitaràn mas demorarà una autra en dissolucion que poirà realizar sa foncion. Aumenta lo còst del netejatge a causa de la màger quantitat de detergent utlizada. Dins los lavavaissèlas s'utiliza una resina d'escambi iònic que permet d'escambia los cations Ca2+ per  de cations sòdi abans que l'aiga venga en contacte amb lo detergent, redusissent atal la duretat de l'aiga e evitant la precipitacion dels estearats. La resina pèrd, dins aquel procès, los cations Na+ que se cal recuperats per realzar un nòu procès, aquò se fa mejançant lo contacte amb una dissolucion extrèmament salina de clorur de sòdi, NaCl. Çò que causant aquesta precipitacion es la duretat totala, que lo fenomèn depend de la concentracion de cations e non pas dels anions. La reaccion que se debana se pòt simbolizar mejançant la seguenta equacion:

vinheta|Pèça d'un lavalinge amb incrustacions blanquinosas Incrustacions: L'aument de la temperatura d'una aiga fa que se produsís un desligament de dioxid de carbòni, çò que causa lo cambiament de l'equilibri cap a la formacion de carbonat de calci e son depaus sus las superfícias de contacte, interior de tudèls, serpentins, restancas, caudièras, resisténcias, eca. Aquel fenomèn depend de la duretat carbonica o temporala, causat pels carbonats. Se produson d'incrustacions de carbonat de calci que creisson amb lo passatge del temps e tapan las conduchas per ont circula l'aiga produsent una diminucion del diametre, las sortidas d'aquestas conduchas se pòdon obstuir coma pels fèrres d'alisar, e las resisténcias pèrdon capacitat de calfament. Per evitar aquel problèma se cal emplegar d'aiga de pauca duretat quand serà possible.

Problèmas sanitaris''': Los estudis realizats indican que la duretat de l'aiga provòca pas problèmas de santat epls consumators. Las aigas duras pòrtan de cations calci al regime que son fondamentals per la calcificacion dels òsses. Pasmens unes estudis mòstran que l'usatge d'aigas fòrça duras dins la igièna personala poiriá aumentar l'incidéncia de eczèmas pels enfants.McNally NJ, Williams HC, Phillips DR, Smallman-Raynor M, Lewis S, Venn A, Britton J «Atopic eczema and domestic water hardness». The Lancet, 352, 9127, 1998, pàg. 527–531. DOI: 10.1016/S0140-6736(98)01402-0. PMID: 9716057.Miyake Y, Yokoyama T, Yura A, Iki M, Shimizu T «Ecological association of water hardness with prevalence of childhood atopic dermatitis in a Japanese urban area». Environ Res., 94, 1, Jan 2004, pàg. 33–7. DOI: 10.1016/S0013-9351(03)00068-9. PMID: 14643284.Arnedo-Pena A, Bellido-Blasco J, Puig-Barbera J, Artero-Civera A, Campos-Cruañes JB, Pac-Sa MR, Villamarín-Vázquez JL, Felis-Dauder C «Domestic water hardness and prevalence of atopic eczema in Castellon (Spain) school children». Salud Publica Mex., 492, 4, 2007, pàg. 295–301. DOI: 10.1590/S0036-36342007000400009. PMID: 17710278. Tanben, una bassa duretat de l'aiga pausa de problèmas. Las aigas fòrça pauc duras produson granda corrosion a l'interiors de las conduchas e restancas metallicas. Las incrustacions de carbonat de calci que produson las aigas duras protegisson de la corrosion los interiors de las conduchas e restancas. Doncas las aigas doças son mai corrosives que las duras a causa d'aqueste manca de proteccion.

Metòdes de determinacion dirècta S'utiliza dos metòdes per la determinacion dirècta de la duretat:

Valorizacio complexometrica