miniatura|Fëtta ëd bërgonsola Ël bërgonsola (gorgonzœula an lombard e zòla ant ël parlà tìpich dël Piemont oriental e dla Lombardìa) a l'é un formagg erborinà, prodòt an Italia dal làit antregh ëd vaca. As trata d'un formagg DOP originari dla sità metropolitan-a 'd Milan e le soe zòne ëd produssion tradissionaj a son le province ëd Milano, Còm, Pavìa e Noara. Cost'ùltima a l'é la pi granda produtris ëd cost formagg.
Ël bërgonsola a pija ël nòm da l'omònima sità lombarda, ant la qual as selebra minca ann a stèmber la Fera dël Bërgonsola.https://www.viaggiaredegustando.it/sagra-del-gorgonzola-a-gorgonzola/
Con 4 732 715 forme, il bërgonsola a l'é lë scond formagg DOP al mond për produssion, dòp ël Gran-a Padan, e a l'é ël quint formagg italian pi esportà al mond con 20 000 tonelé.
Stòria Scond dontré, cost formagg a l'é nàit ant l'879 a Gorgonzola; la legenda a veul che la nàssita dël bërgonsola a sia ëvnì për asar, quand un boé svantà a l'avia giontà për boro dël làit cajà a altr làit cajà dël di dòp, an otnend ël prim bërgonsola dla stòria, con tant ëd venadure bluastre, un odor motobin foratant ma un savor soasì.https://salumipasini.com/dove-e-nato-il-gorgonzola/?srsltid=AfmBOoruiu2M_OLsTR4G318m2XI9J6Dp8IPZb5T3AnJdHochdJGztbMj
La prima version a l'era la picanta, la creassion dla version dossa a armonta al dòpguera.
Version
doss, cremos a pasta còtia con savor lingerment piccante; picant (o natural), pi savurì e picant e la pasta semigoregna, pi consistenta e briseura.
Process ëd produssion Ël process produtiv a l'é pa tant diferent da col dlë strachìn, ël bërgonsola a l'é an efet un tìpo ëd strachìn.
as gionta an làit an caudera (a apopré 30-32°C), ij comun alvà (starter), la coltura ëd penicillium (an particolar le spece ciamà roquefort) jë stadi sucessiv a son ij midem djë strachìn (gionté ël caj, trinché, pa ëd cheuita, rotura dla cajà, estrassion, spurgh, anseriment dla cajà an stamp, spurgh e dé la forma, salélo, fërmà an stofiatura e madurassion, inissi dla stagionadura an cela frèida, tajé la forma e quatela con la plucia d' alumini); antramentre la stagionadura, as pertuso le forme përché as dësvlupo le mofe (causà dal penicillium giontà an caudera).
Zòne ëd produssion Ël bërgonsola a l'é prodòt an Piemont e Lombardìa, ant le province ëd: Noara, Vërsèj, Coni,Verban-Cusi-Ossola, Lissandria, Bérghem, Bressia, Còm, Cremon-a, Lech, Lòd, Milan, Monza e Briansa, Pavìa e Varèis.
Cusin-a miniatura|Pissa al bërgonsola A peul esse consumà da sol, spantià dëdzora na fëtta ëd pan o sla pissa o 'me giuss për ël risòt o la pasta ('me jë gnòch). As peul ëdcò dovré ant ij doss, 'me ant la "cheesecake".
Fere
Fera dël bërgonsola a Gorgonzola minca stèmber Fera dël bërgonsola a Cavlimor minca avril https://www.guidatorino.com/eventi-torino/sagra-gorgonzola-cavallermaggiore-2025/
Arferiment Categorìa:Formagg Categorìa:Mangé e bèive Categorìa:Mangé Categorìa:Mangé a la piemontèisa