Wydarzenia na świecie 1640 Fryderyk Wilhelm, Wielki Elektor rozpoczął sprawowanie władzy jako elektor Brandenburgii . Wybuchło powstanie ludowe w Portugalii i Hiszpanii, które doprowadziło do Książę Jan IV Szczęśliwy został królem Portugalii. Król Karol zwołał tzw. Długi Parlament w Anglii.

1641 Wybuchła wojna domowa w Anglii pod wodzą Cromwella przeciwko królowi Karolowi I. Holendrzy zdobyli od Portugalczyków Malakkę.

1642 Zmarł kardynał Richelieu (ur. 1585). Francuzi założyli Montreal w Kanadzie. Zmarł Galileusz, włoski uczony, twórca nowożytnej fizyki (ur. 1564). Joachim Jungius (1587–1657) uznał znaczenie wagi oraz pojęć „atom” i „pierwiastek” dla chemii. Abel Tasman odkrył Tasmanię. Blaise Pascal skonstruował maszynę liczącą służącą do dodawania i odejmowania.

1643 Brytyjskie kolonie w Ameryce Północnej zostały złączone w Dominium Nowej Anglii. Molière założył w Paryżu teatr „Illustre Théâtre”. Abel Tasman odkrył południową część Nowej Zelandii oraz Wyspy Fidżi. Urodził się Isaac Newton, angielski uczony (zm. 1727). Evangelista Torricelli skonstruował barometr rtęciowy.

1644 Cromwell pokonał wojska królewskie w bitwie pod Marston Moor. W Chinach objęła władzę dynastia mandżurska. Urodził się Abraham a Sancta Clara, niemiecki satyryk i duchowny katolicki (zm. 1709). Rosja opanowała Syberię aż do ujścia Amuru. urząd papieski objął Innocenty X, który sprawował funkcję papieża do 1655 roku. Urodził się Antonio Stradivari, włoski lutnik (zm. 1737).

1645 Aleksy I został carem Rosji, panował do 1676 roku. Dania poniosła klęskę w wojnie ze Szwecją. Anton Maria Schyrleus de Rheita skonstruował teleskop dalekiego zasięgu.

1946 Urodził się Gottfried Wilhelm Leibniz, niemiecki filozof i matematyk (zm. 1716). Athanasius Kircher stworzył „Laterna magica”.

1647 Karol I z Anglii został pojmany podczas wojny domowej. urodził się Denis Papin, francuski fizyk (zm. ok. 1712).

1648 Zakończenie wojny trzydziestoletniej na mocy pokoju westfalskiego: Pomorze Przednie ze Szczecinem, Rugia, Uznam, Wolin, Wismar oraz Bremen, Verden przeszły pod kontrolę Szwecji; Alzacja, Metz, Toul, Verdun do Francji; Górny Palatynat do Bawaria; Łużyce do Saksonii; Pomorze Zachodnie, Kamień Pomorski, Halberstadt, Minden do Brandenburgii; północne Niderlandy i Szwajcaria uzyskały niezależność; potwierdzono pokój augsburski; zapewniono wolność sojuszy dla miast cesarskich. Wybuchło powstanie francuskiej arystokracji przeciwko władzy królewskiej. Muhammad IV objął tron sułtański w Turcji, panował do 1687 roku. Jean-Baptiste Colbert założył Królewską Akademię Malarstwa i Rzeźby (Académie royale de peinture et de sculpture) w Paryżu. Siergiej Desznew odkrył wschodni kraniec Azji przy Cieśninie Beringa. Hiszpania uznała ostatecznie niepodległość Niderlandów. Rewolucja niderlandzka była pierwszą zwycięską rewolucją, która obaliła absolutyzm królewski i złamała przewagę feudałów.

1649 Stracono króla Karola I w Anglii; Anglia stała się republiką pod parlamentem. Cromwell stłumił powstanie w Irlandii. Rosyjskie prawo przywiązało chłopów do ziemi, czyniąc ich w praktyce poddanymi feudalnymi. Otto von Guericke wynalazł tłokową pompę próżniową.

Wydarzenia w Polsce 1641 W październiku elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm złożył hołd lenny z tytułu objęcia Prus Książęcych. Był to ostatni hołd pruski.

1642 Utworzono zakon pijarów. Reguła zakonu przewidywała m.in. bezpłatne nauczanie młodzieży.

1647 Jan Heweliusz (1611–1687) opisał i sporządził mapy powierzchni Księżyca.

1648 Wybuchło powstanie kozackie pod wodzą Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie. Stoczono bitwy pod Żółtymi Wodami. Doszło do bitwy pod Korsuniem. Rozegrała się bitwa pod Piławcami. na tron wstąpił Jan Kazimierz.

Przypisy

Kategoria:Dziesięciolecia Kategoria:XVII wiek