Aleksandr Jewgienjewicz Fersman (, ur. w Sankt-Petersburgu, zm. 20 maja 1945 w Soczi) – rosyjski mineralog i geochemik. Jeden z twórców geochemii jako osobnej dyscypliny naukowej. Badał i odkrył wiele złóż kopalin. Pełnił funkcję profesora Uniwersytetu Moskiewskiego, był także członkiem Akademii Nauk ZSRR.
Życiorys Urodził się w Petersburgu w rodzinie o tradycjach intelektualnych i artystycznych, a zainteresowanie minerałami rozwinął już w młodości, kolekcjonując kryształy i prowadząc pierwsze obserwacje terenowe. Studiował m.in. na Uniwersytecie Moskiewskim pod kierunkiem Władimira Wiernadskiego oraz w Uniwersytecie w Heidelbergu.
Po powrocie do Rosji rozpoczął intensywną działalność naukową i dydaktyczną, organizując liczne ekspedycje geologiczne na Ural, półwysep Kolski, Kaukaz i do Azji Środkowej. Jego badania doprowadziły do odkrycia ważnych złóż surowców mineralnych, takich jak apatyt czy rudy niklu i miedzi, a także do rozwoju metod poszukiwania złóż opartych na geochemii. Współpraca z Wiernadskim przyczyniła się do ukształtowania geochemii jako odrębnej dyscypliny naukowej badającej zachowanie pierwiastków chemicznych w przyrodzie.
Fersman był niezwykle płodnym autorem – opublikował ponad 1500 prac naukowych i książek, w tym fundamentalne, czterotomowe dzieło Geochemia oraz liczne artykuły popularyzujące wiedzę o minerałach i kamieniach szlachetnych. Zajmował się również teorią powstawania minerałów, pegmatytów i złóż surowców, a jego koncepcje miały duży wpływ na rozwój geologii ekonomicznej i poszukiwań surowców naturalnych w XX wieku.
Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. Nagrodą Stalinowską, Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy oraz Medalem Wollastona londyńskiego Towarzystwa Geologicznego. Jego nazwiskiem nazwano muzeum mineralogiczne, kilka minerałów, krater księżycowy oraz kilka ulic w Rosji.
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia PWN, Tom 1, Warszawa 1991, s. 614.
Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Członkowie Akademii Nauk ZSRR Kategoria:Rosyjscy geochemicy Kategoria:Rosyjscy mineralodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Medalem pamiątkowym 300-lecia Domu Romanowych Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1945