System kar Doktryna włoska, opierając się na prawie rzymskim, rozwinęła naukę o karze. Rozważano zagadnienia dotyczące funkcji kary: konieczność odpłaty, unieszkodliwienie sprawcy, zapewnienie porządku, odstraszenie. Dużą rolę odegrała tu nauka Kościoła, a zwłaszcza św. Augustyna, który rozpatrywał karę w ujęciu Starego (oko za oko, ząb za ząb) i Nowego Testamentu (kara jako środek pokutny).
Utrzymano kary pieniężne, przy czym zaczęto rozróżniać kompozycję – czyli sumę płaconą pokrzywdzonemu, oraz grzywnę na rzecz państwa, czy sądu. Od XIII wieku uwydatnia się tendencja do stosowania kar cielesnych, w tym (za najcięższe zbrodnie) "kar rzymskich" (tzn. pochodzących z Digestów), jak spalenie żywcem, czy poena cullei (kara worka). Znacznie ograniczono możliwość wykupu od kary, a większość egzekucji wykonywano publicznie.