Martin Heidegger foi unu de los más importantes filósofos alemanes del sieglu XX, xeneralmente consideráu pensador seminal na tradición continental, anque foi bien criticáu pola so asociación col réxime nazi. Tres los sos principios na teoloxía católica, desenvolvió una filosofía innovadora qu'influyó en campos tan diversos como la teoría lliteraria, social y política, l'arte y la estética, l'arquiteutura, l'antropoloxía cultural, el diseñu, l'ecoloxismu, el psicoanálisis y la sicoterapia.
Biografía Nació en Messkirch, distritu de Kaden, el 26 de setiembre de 1889, fíu de Friedrich Heidegger, toneleru y sacristán, y de Johanna Heidegger (Johanna Kemp de soltera). Estudió teoloxía católica, ciencies naturales y filosofía na Universidá de Friburgu de Brisgovia, onde foi discípulu de Carl BraigHeidegger, Zur Sache des Denkens, 81f; s. auch Heidegger: Frühe Schriften 11, GA 1, 57; Thomas Sheehan: Heidegger's Lehrjahre , en: John Sallis et al. (Hg.): The Collegium Phaenomenologicum, Dordrecht/Boston/London: Kluwer 1988, 77-137, hier 94f. y de Heinrich Rickert, unu de los máximos esponentes del neokantismo de la Escuela de Baden y depués asistente d'Edmund Husserl, el fundador de la fenomenoloxía. Empezó la so actividá docente en Friburgu en 1915, pa depués enseñar mientres un periodu (1923–1928) en Marburgu. Retornó a Friburgu nesi últimu añu, yá como profesor de filosofía.
Ye una de les figures destacaes de la filosofía contemporánea: influyó en tola filosofía del esistencialismu del sieglu XX, foi unu de los primeros pensadores n'apuntar escontra la destrucción de la metafísica» (movimientu que sigue siendo repitíu), en «quebrar les estructures del pensamientu alzaes pola Metafísica (qu'apodera al home occidental)», que plantegó que «el problema de la filosofía nun ye la verdá sinón el llinguaxe», colo que fizo un apurra decisivu al denomináu xiru llingüísticu, problema que revolucionó la filosofía. Caltuvo vixencia en munchos pensadores europeos —y col pasu del tiempu nos non europeos—, a partir de la publicación de Ser y tiempu (1927). L'estilu innovador, complicáu y entá escuru qu'utiliza Heidegger col fin de abrir-mundos según el pensador (y que munchos consideren que ye terriblemente escuru y casi místicu) influyó en Hans-Georg Gadamer, l'estilu singular y difícil qu'utiliza Jean-Paul Sartre en El ser y la nada, el de Jacques Lacan cuando redacta los sos Escritos, el de Jacques Derrida cola so crítica a la Guarda, Gianni Vattimo y a una gran parte de pensadores envueltos nel alderique sobre la muerte de Dios y el Ser, el nihilismu, la posmodernidá y la dómina post-capitalista.
Agora bien, la obra de Heidegger, enceta, al tratar problemes ontolóxicos, tamién problemes de tipu semióticu; ye d'esta miente qu'inflúi direutamente nos hermenéuticos: Paul Ricoeur, Rüdiger Bubner y Hans-Georg Gadamer.
Obres
Etapes La obra de Heidegger suel entendese como separada en dos periodos distintos que la so rotura atopar nel viraje (Kehre) esperimentáu pol so enfoque filosóficu, polo que ye habitual falar de dos etapes o momentos nel so pensamientu. Digamos qu'esta dixebra señalada por estudiosos y críticos de la so obra, el filósofu nunca lu aceptó: Momentu en que se sirve de l'analítica esistencial como preséu o «prolegómeno» pa replantegar la entruga tradicional de la metafísica, la entruga pol ser», como pregunta pol sentíu de ser» (claramente dende los primeros párrafos de Ser y tiempu). Nesta etapa conclúyese que'l sentíu de ser ye íntimamente dependiente del tiempu, por esto podemos considerar la primer etapa como marcada por una busca del «ser del tiempu». Un segundu periodu nel que, como'l mesmu autor señala, concibe'l so pensamientu como'l desenvolvimientu d'una historia del ser». L'oxetivu fundamental d'esta historia del ser» anicia na comprensión de los venceyos ente'l desenvolvimientu de la cuestión del ser na filosofía y la historia d'Occidente (anque non señaláu por munchos, encarar esti momentu según esti enfoque, llévanos a reminiscencies hegelianas). Esta segunda etapa yá nun pretende encetar el ser del tiempu» sinón que s'encara frente a los tiempos del ser», nesti sentíu puede ser entendíu'l viraje que se produz na so filosofía. thumb|La Mesmerhaus, en Messkirch, casa na que se crió Heidegger. Sicasí, en dambos periodos hai un mesmu oxetivu unificador: la ellaboración y consiguiente respuesta a la entruga pol sentíu de ser (Sein).
El primer periodu vien marcáu pol so principal obra, Ser y tiempu (1927), obra que pretende encetar la entruga pol sentíu de ser pero que, quedando inconclusa, centrar nel estudiu de la esistencia humana. Nesta obra conflúin, principalmente, tres tradiciones filosófiques: historicismu y hermenéutica al traviés de la llectura de Dilthey, irracionalismo (Kierkegaard) y fenomenoloxía (Husserl).
Na segunda etapa del so pensamientu, que los sos primeros síntomes percibir nel so testu sobre La esencia de la verdá, el filósofu estudia la historia de la metafísicaM. Heidegger: Conferencies y artículos, “Superación de la metafísica”, Barcelona, 1994 Consultáu: 25-06-2.011 como procesu d'olvidu del ser, dende Platón, y como cayida inevitable nel nihilismu (cuando se piensa l'ente tan solo, ésti termina per apaecer vacíu). Nesti sentíu va ser fundamental la so obra Nietzsche, obra onde se define'l so conceutu de nihilismu.
D'esta dómina son especialmente interesantes les obres en que revisa la historia de la filosofía, al traviés de les que va dir apruciendo una «nueva metafísica» que'l so xerme yá taba presente na so obra Ser y tiempu, namái qu'ellí permaneció oculta ente los diversos y caltriantes analises sobre l'home entendíu como Dasein —ser-ende o ser-el-ende—, que llevó a cabu. Dasein, na so especificidá, empieza l'interrogatoriu. Dasein ye'l ser qu'en cada situación investiga y cuestiona afechiscamente.
Ser y tiempu
thumb|Diagrama de Ser y tiempu (n'alemán).
thumb|left|Vista de la cabaña de Heidegger en Todnauberg. Ellí escribió la mayor parte de Sein und Zeit.
En Ser y Tiempu, magar ser una obra que quedó incompleta, Heidegger plantega idees centrales de tol so pensamientu. Nella, l'autor parte del supuestu de que la xera de la filosofía consiste en determinar plena y dafechu el sentíu del ser, non de los entes, entendiendo por «ser», polo xeneral, aquello qu'instala y caltién a los entes concretos na so entidá.
Na comprensión heideggeriana, l'home ye l'ente abiertu al ser, pos namái a él «va-y el so propiu ser, esto ye, caltién una esplícita rellación de co-pertenencia con él. La forma específica de ser que correspuende al home ye'l «ser-ende» (Dasein), en cuanto tópase en cada casu empuestu al mundu, lo cual define al «ser-ende» como «ser-en-el mundu» (según traduz José Gaos) o «tar-en-el mundu» (según arrama Jorge Eduardo Rivera). D'esa estructura parte l'analítica esistencial del Dasein, qu'en Ser y tiempu xuega'l papel d'ontoloxía fundamental.Vigo, Alejandro. Arqueoloxía y aleteioloxía. Estudios heideggerianos, páx. 117. Logos Verlag, Berlin 2014. En Google Books.
La distinción de la filosofía moderna, dende Descartes, ente un suxetu zarráu en sí mesmu que s'enfrenta a un mundu totalmente ayenu ye inconsistente pa Heidegger: el ser del home definir pola so rellación col mundu, rellación que la so forma de ser nun consiste nun comerciu» ente suxetu y oxetu, o nuna teoría de la conocencia que tamién los implique, sinón que ye mesma de la esistencia (Dasein) como «ser-en-el mundu», y atopa el so fundamentu ontolóxicu nel Cuidu» (Rivera) o «Cura» (Gaos) (Sorge). Estes categoríes (en cierto, esistenciales o existenciarios [Existenzialien]) sírvenlu pa entender por ónde pasa la diferencia ente una vida auténtica, que reconoza'l calter de «cayida» que tien la esistencia (propiedá), esto ye, la imposibilidá d'apoderar el so fundamentu (el ser), y una vida inauténtica o ayenada, qu'escaez el ser en nome de los entes concretos (impropiedá).
La dimensión temporal del ser y la dimensión temporal del home —en cuanto proyeutu del «ser-ende» y enfrentamientu a la muerte (el ser-ende ye tamién «tar vueltu escontra la muerte» [Sein zum Tode])—, sería l'otru gran olvidu de la filosofía clásica. L'esfuerzu de Heidegger por pensar el ser como rellación de los entes nel tiempu ta na base del posterior movimientu hermenéuticu.
Discutiniu en redol al nacionalsocialismu La so eminencia dientro de la filosofía —llamada filosofía continental por dellos autores angloamericanos—, viose marcada pol discutiniu, sobre manera la de la so adhesión al Partíu Nacionalsocialista Alemán de los Trabayadores (NSDAP: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) al cual tuvo afiliáu.Na polémica obra de Víctor Farías —que foi alumnu de doctoráu de Heidegger— Heidegger y el nazismu afondar nesta tema y apúrrense diverses pruebes. Ente los especialistes la rellación de Heidegger col nazismu vieno siendo una tema de discutiniu nel cual nun hai consensu.
El discursu del rectoráu Según dalgunos, el discursu que pronunció en tomar de posesión del rectoráu de la Universidá de Friburgu (1933), según les sos conferencies nos seminarios de la Universidá ente 1933 y 1935, son una clara muestra del so sofitu intelectual inicial al nazismu. L'arrenunciu al rectoráu, bien pocu dempués d'ocupalo, nun evitó qu'en 1945 fuera destituyíu como docente en Friburgu, tres la ocupación d'Alemaña polos aliaos a la fin de la Segunda Guerra Mundial. El mesmu Heidegger referir al so rectoráu n'escritos como los siguientes: El rectoráu, 1933–1934. Fechos y reflexones; «Entrevista del Spiegel: Conversación de Spiegel con M. Heidegger:Entrevista del Spiegel a Martin Heidegger ; traducción y notes de Ramón Rodríguez, en Tecnos, Madrid, 1996. "Yá namái un Dios puede salvanos"».M. Heidegger: “L'últimu dios”, Revista de Filosofía. Cordoba. Añu VI. N° 8-9, nov. 96. Consultáu: 25-06-2.011 Estos testos fueron recoyíos nesta obra: Martin Heidegger: Escritos sobre la universidá alemana, Editorial Tecnos, Madrid, 2ª edición, 1996. Estudiu preliminar, traducción y notes de Ramón Rodríguez García.
Namái nel añu 1951 reincorporóse, magar la so actividá académica foi yá muncho menos constante. El so primer cursu na Universidá tres la so reincorporación —pa que la so concreción tuvo que ser nomáu profesor eméritu, tal como lo indica Heinrich Wiegand Petzet en Alcuentros y diálogos con Martin Heidegger, 1929–1976 (Katz Editores, Buenos Aires, 2007)—, foi recoyíu nel llibru ¿Qué significa pensar? —Was heißt denken?—, publicáu pola Editorial Trotta de Madrid, en 2006; traducción de Raúl Gabás Pallás (hai una versión previa, publicada pola Editorial Nova de Buenos Aires;M. Heidegger: “¿Qué significa pensar?”, Buenos Aires, Nova 1964. Consultáu: 25-06-2.011 segunda edición, 1964; traducción de Haraldo Kahnemann). Anque recibió de dalgunos de los sos discípulos, como Herbert Marcuse, la suxerencia insistente de que se retratara públicamente del so discursu de 1933, el filósofu tornó'l conseyu y nunca quixo dar esplicaciones nos términos pidíos por Marcuse. Sicasí, la rellación ente dambos remata d'una manera especial, según rellata Franco Volpi:
El discutiniu