Alcheria (en arabe y alfabeto arabe الجزائر, al-Jazàïr , berber ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) ye un país d'Africa, en o Maghreb, en o norte d'Africa. Muga a o norte con a mar Mediterrania; a l'este con Tunicia y Libia; a o sud con Nícher y Mali; a o con Mauritania y o Sahara Occidental; y a l'ueste con Marruecos.
A suya población ye de 47.400.000 habitants (2025) en una superficie de 2.381.741 km², con una densidat de población de 19 hab/km². Por a suya superficie ye o mas gran estau d'a mar Mediterrania, o segundo estau mas gran d'Africa y l'onceno de tot o mundo.
A capital y ciudat mas poblata d'o país ye Alcher. Atras ciudaz importants son Orán, Constantina y Annaba.
Politicament, dende a suya independencia en 1962 de Francia (dende 1830 estió una colonia d'ixe país) Alcheria ye una Republica democratica, estando o suyo actual President Abdelaziz Bouteflika. O país fa parte d'as Nacions Unidas, d'a Unión Africana, d'a OPEP, y d'a Liga d'Estaus Arabes. Ye un país que se define como de doble cultura y luengas, arabe y berber.
L'actual Alcheria recibe l'herencio de cuantas civilizacions que se han succedito en o país, y que li han adhibito influencias d'Europa a traviés d'a mar Mediterrania, d'Africa a traviés d'o disierto d'o Sahara, y d'Orient Meyo. Asinas, estió un territorio que fació parte de l'Imperio Romano y que, dica o sieglo VIII, estió amplament cristianizato, fendo parte dimpués d'o Califato d'os Omeyas y de l'Imperio Otomán (encara que mas que mas formalment), ta convertir-se en primerías d'o sieglo XIX en una colonia de Francia dica recuperar a suya independencia a prencipios d'os anyos 1960.
Historia
L'actual Alcheria recibe l'herencio de cuantas civilizacions que se han succedito en o país, y que li han adhibito influencias d'Europa a traviés d'a mar Mediterrania, d'Africa a traviés d'o disierto d'o Sahara, y d'Orient Meyo.
Prehistoria left|thumb|200px|Pintura rupestre d'o Tassili, de fa alto u baixo 10.000 anyadas. A primer presencia conoixita de l' Homo habilis en Alcheria se troba en o chacimiento arqueolochico d'Aïn El Ahnech, d'o Paleolitico, que antiparte ye o chacimiento mas antigo d'Africa d'o Norte, con 1,5/1,8 millons d'anyadas d'antigüidat. O chacimiento de Tighennif, de 800.000-400.000 anyadas, con presencia d'elementos d'industria litica, contién tamién repuis d'o Homo erectus, os primers repuis humans constatatos.
Arredol de 20.000 aC, o disierto d'o Sahara yera un puesto humido, con plevias, y a on existiba una abundant fauna, estando o chacimiento de Bir el-Ater representant d'ixa epoca. Os suyos habitants practicaban a cazata, encara que o chacimiento plega dica a dita Revolución neolitica, cuan apareixió l'agricultura.
Con a cultura capsiense, que dura dende a Revolución neolitica dica 2.000 aC, se produció a primera domesticación d'animals, mas que mas bovidos, capridos y ovidos. Tamién se considera que son os primers habitants d'o país en deixar-nos muestras d'o suyo arte, y seguntes os lingüistas, o suyo lenguache ye l'antecesor d'as luengas berbers. En 3000 aC prencipió a escape un proceso de desertización que creyó l'actual disierto d'o Sahara, y tamién plegó a Edat de Fierro (sin que a comarca hese conoixito a Edat de Bronce, como s'escayece en Africa).
Edat Antiga right|thumb|225px|Mapa de l'Imperio Romano, a on se destaca a provincia d'a Mauritania Cesariense. Os primers repuis arqueolochicos d'importancia en Alcheria corresponden a os pueblos berbers (numidas), como o mausoleu d'Imedghassen (Medracen en francés) y o mausoleu reyal de Mauritania; son os repuis arquitectonicos mas destacatos, encara que bi'n ha d'atros. Se conoix a existencia en l'actual Alcheria de reinos numidas, con dirichents como Massinissa, estando important a suya Caballería. Istos reinos fuoron aliaus u enemigos indistintament en primeras de Cartago, y dende a expansión d'a Republica de Roma por a mar Mediterrania tamién s'alioron con os romanos, combatindo-ie chuntos mientres a Segunda Guerra Punica, encara que istas buenas relacions rematoron con a conquiesta por Roma d'o territorio numida, mientres o sieglo II aC y o sieglo I aC. O proceso remató con a redota en a batalla de Thapsus (46 aC) de Chuba I, que s'heba aliato con Gneu Pompeyo Magno en a suya guerra civil con Chulio César. Encara que se manteneba a ficción d'un reino independient, Numidia no yera en realidat mas que un estau satelite de l'Imperio Romano, dica que en 40 dC Caligula fació asasinar a Ptolomeu de Mauritania, o zaguer rei numida, y creyó a provincia romana de Mauritania Cesariense. thumb|left|250px|O Mausoleu de Massinissa. Mientres o sieglo I prencipió un intenso proceso de romanización, incluyindo-ie a fundación de nuevas ciudaz (u a re-fundación d'antigas ciudaz numidas) y o desarrollo de l'agricultura ta suministrar alimentos a Roma, a capital imperial. Os territorios de l'interior continoron estando semi-independients, encara que vinculaus a o territorio romano por o comercio, y os romanos construyioron un sistema de fortificacions ta a protección d'o territorio que controlaban.
Mientres o sieglo II y tamién en o sieglo III continó o desarrollo economico d'a provincia d'a Mauritania Cesariense, que se convertió en una d'as prencipals subministradoras de trigo y cerials a la capital. Tamién se diversificó en una segunda etapa o conchunto d'as exportacions, con cueros, olivas, aceite d'oliva u vin. A meyatos d'o sieglo III plegó a o territorio a nueva relichión d'o Cristianismo, encara que en os anyos 310 se desembolicó una herechía autoctona, o donatismo, que se convertió en una sinyal d'identidat en a revuelta de 313, prencipiando una serie de luitas dica que l'Exercito romano albandonó o territorio en 321 por as crisis d'as invasions chermanicas. Continó sindembargo a represión d'o donatismo, y en 409 os donatistas fuoron formalment y legal declaratos como hereches, encara que Sant Agostín d'Hipona prebó de mitigar as condicions d'a represión. right|thumb|225px|Territorios baixo control d'o Reino vandalo a meyatos d'o sieglo V. Antiparte, en 429 os vandalos, que s'heban asentato en Hispania (mas que mas en Andalucía), presionatos por os visigodos, trescruzoron o estreito de Chibraltar y plegoron enta o norte d'Africa, tresladando-se dimpués enta l'actual Tunicia, a on establioron un estau independient, o dito Reino vandalo, conducito por Chenserico. En a expansión d'o reino, incorporó a mayor parte d'os territorios que heban feito parte de l'antiga Mauritania Cesariense, dica o suyo esvoldregamiento poco dimpués d'a muerte de Chenserico, presionato militarment por os bizantins. Belisario, o mesmo cheneral bizantín que redotó a os ostrogodos en a peninsula italica, conquirió en os anyos 530 a ciudat de Cartago, a capital d'os vandalos, rematando de raso con o suyo reino. Os bizantins establioron en o territorio magrebín una d'as suyas divisions administrativas, pero tenioron que luitar contra as sublevacions d'os berbers, destacando entre as filas d'istos zaguers a figura d'Antalas. Yabdas, sublevato poco dimpués, se proclamó rei d'os Aurés, una comarca montanyosa en a muga entre Alcheria y Tunicia, y estioron cuantos os chicoz estaus d'a redolada que proclamoron a suya independencia, estando alternativament aliaus u enemigos d'os bizantins que controlaban Tunicia seguntes as circumstancias, dica a conquiesta islamica.
Edat Meya En 647 plegan a o Maghreb as tropas islamicas d'os Omeyas, prencipiando asinas a conquiesta d'Alcheria y a suya islamización. Sindembargo, iste proceso tenió a oposición activa de cuantos berbers, que s'aliaron en un primer momento con os bizantins, resistindo a suya incorporación a o mundo islamico, plegando mesmo a haber-ie una important emigración u fuchita de bebers enta l'amanata isla de Sicilia. En as succesivas batallas, dica prencipios d'o sieglo VIII, destacoron reis bebers como o rei Koceila u a reina Kahena, que redotoron cuantas vegatas a los exercitos islamicos conquistadors. Sindembargo, dende a muerte d'ista zaguera, se produció un fenomeno de conversión masiva de berbers a l'Islam, adoptando mesmo a luenga arabe. Por ixo en 711, cuan os musulmans atacoron a o Reino visigodo de Toledo en a peninsula iberica, una part important d'os suyos exercitos yeran formatos por berbers, incluyindo-ie o suyo chefe, Tariq ibn Ziyad (qui dió o suyo nombre a Chibraltar, Djebel Tarik). Tamién se produció una chicota inmigración d'arabes, encara que mas que mas en a comarca de Kairouan (y tamién en Táncher, en Marruecos).
Administración
thumb|left|Mapa d'as provincias d'Alcheria numeratas seguntes l'orden oficial Alcheria se divide en 48 provincias (wilayas), 553 districtos (daïras) y 1,541 municipios (baladiyahs). Cada provincia, districto, y municipio tien o nombre d'a suya capital, que ye por un regular a ciudat mas gran.
D'alcuerdo con a constitución d'Alcheria, una provincia ye una colectividat territorial que tien bellas libertaz economicas.
L'Asamblea popular provincial ye a entidat politica que gubierna a provincia y tien un "president", qui ye trigato por os miembros de l'asamblea. Istos s'esliyen por sufrachio universal cada cinco anyos. O "Wāli" (Prefecto u gubernador) diriche cada provincia. Ista persona ye esleyita por o president d'Archelia.
As divisions administrativas han cambiau cuantas vegatas dende a independencia. Cuan s'introducen nuevas provincias, os numeros d'as antigas provincias se mantienen, encara que no sían en orden alfabetico. As provincias con a numeración oficial son actualment (dende 1983): Africa: Algeria, CIA World Factbook 1 Adrar 2 Chlef 3 Laghouat 4 Oum el-Bouaghi 5 Batna 6 Béjaïa 7 Biskra 8 Béchar 9 Blida 10 Bouira 11 Tamanghasset 12 Tébessa13 Termicén 14 Tiaret 15 Tizi Ouzou 16 Alcher 17 Djelfa 18 Jijel 19 Sétif 20 Saïda 21 Skikda 22 Sidi Bel Abbes 23 Annaba 24 Guelma25 Constantina 26 Médéa 27 Mostaganem 28 M'Sila 29 Mascara 30 Ouargla 31 Orán 32 El Bayadh 33 Illizi 34 Bordj Bou Arréridj 35 Boumerdès 36 El Tarf37 Tindouf 38 Tissemsilt 39 El Oued 40 Khenchela 41 Souk Ahras 42 Tipasa 43 Mila 44 Aïn Defla 45 Naama 46 Aïn Témouchent 47 Ghardaïa 48 Relizane
Cheografía
Alcheria se troba prencipalment situata entre as latituz 19° y 37°N (una chicota aria ye a o norte d'o 37°), y lonchituz 11°U y 12°E. A mayoria d'a suya costa ye montayosa y bi ha bels puertos natuarals. L'aria situata entre a mar y l'Atlas Telliano ye fértil. A o sud de l'Atlas Telliano se troba un paisache d'estepa, que remata en l'Atlas Sahariano; mas enta o sud se troba o disierto d'o Sahara.
O macizo d'Ahaggar (en arabe جبال هقار), tamién conoixito como Hoggar, ye una rechión montanyosa en o centro d'o Sahara, a o sud d'Alcheria. Se troba a bels 1500 km a o sud d'a capital, Alcher y chusto a l'ueste de Tamanrasset.
Alchers, Orán, Constantina, Tizi Ouzou y Annaba son as prencipals ciudaz d'Alcheria.
Clima thumb|Mapa topografico d'Alcheria En ista rechión, mesmo d'hibierno, as temperaturas diarias d'o disierto gosan estar calidas. Manimenos, dimpués d'a boca de nueit, l'aire xuto permite una rapeda perdua d'a calor, lo que fa que as nueiz sía fredas. S'han rechistrato grans diferencias entre as temperaturas diurnas y nocturnas.
A mayor temperatura rechistrata oficialment estió de 50.6 °C en In Salah.MHerrera.org and Burt, Christopher C. 'Extreme Weather: A Guide and Record Book (W.W. Norton Press, 2007)
As precipitacions son prou abundants en a zona costera de l'Atlas Telliano, con rechistros d'entre 400 y 670 mm anyals, incrementandose a cantidat de precipitacions d'ueste ta este. As precipitacionss son mayore en parti nortoriental de Alcheria, a on s'han replegato bels anyos dica 1000 mm.