Aleksander Ksawery Winnicki (ur. 22 lutego 1929 w IgnackowieEncyklopedia Szczecina. T. II. Red. Tadeusz Białecki. Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000, s.614. ., zm. 15 sierpnia 2016 w SzczecinieZ głębokim żalem zawiadamiamy, że dnia 15 sierpnia 2016 r. zmarł prof. dr hab. Aleksander Winnicki na stronie Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie (dostęp 07.11.2025)) – polski profesor nauk rolniczych (rybactwo) w zakresie embriofizjologii i fizjologii ryb, nauczyciel akademicki

Życiorys Aleksander Winnicki przed wybuchem II wojny światowej ukończył 3 klasy szkoły powszechnej. Po wojnie kontynuował naukę w Rypinie w gimnazjum i liceum ogólnokształcącym, które ukończył z wyróżnieniem w 1950. Studia ukończył z wyróżnieniem w 1955 na Wydziale Biologii Uralskiego Państwowego Uniwersytetu w JekaterynburguZłota Księga Nauki Polskiej 2000. Naukowcy przełomu wieków. Red. K. Pikoń. Wydawnictwo Helion Gliwice 2001, s.568. .. Po studiach wrócił do kraju i rozpoczął pracę naukową jako asystent w Zakładzie Fizjologii Ryb na Wydziale Rybackim Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie. W 1963 po obronie pracy doktorskiej otrzymał tam stopień naukowy doktora nauk przyrodniczychDwudziestopięciolecie Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie 1950-1975, Olsztyn 1975, tom I, s.88 i został adiunktem. W 1966 wraz z częścią wydziału przeniósł się do Szczecina, gdzie w Wyższej Szkole Rolniczej utworzono Wydział Rybactwa Morskiego i objął funkcję kierownika Zakładu Anatomii i Embriologii Ryb. W 1968 na podstawie monografii Rola i właściwości osłonek jajowych ryb łososiowatychAkademia Rolnicza w Szczecinie w latach 1954–1979 (red. Marian Kubasiewicz). Wydaw. Akademii Rolniczej w Szczecinie, Szczecin 1979, s.258. otrzymał stopień doktora habilitowanego nauk przyrodniczych w zakresie fizjologii ryb i został docentemElżbieta Skórska. Aleksander Winnicki – biogram w Encyklopedii Pomorza Zachodniego pomeranica.pl (dostęp 06.11.2025). W 1976 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk rolniczych w zakresie rybactwa, a w 1994 – profesora zwyczajnego.

Profesor Winnicki przez 33 lata kierował Zakładem Anatomii i Embriologii Ryb (1966-1999), 12 lat pełnił funkcję dyrektora Instytutu Ichtiologii, a przez 17 lat był dziekanem Wydziału Nauk o Żywności i Rybactwa Akademii Rolniczej w Szczecinie (1972-1981, 1984-1990)Jubileusz 70-lecia Wydziału Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności. Szczecin 2022, s.127-148. W 1999 przeszedł na emeryturę, jednak nadal uczestniczył w życiu Wydziału i Uczelni.

Został pochowany 19 sierpnia 2016 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 9L/4/5A)Aleksander Winnicki – lokalizacja grobu na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (dostęp 06.11.2025).

Praca naukowo-dydaktyczna Profesor Aleksander Winnicki opublikował 105 prac naukowych, głównie z zakresu embriofizjologii ryb. Do ważniejszych odkryć i ustaleń naukowych można zaliczyć: opisanie plastyczności osłonek jajowych oraz istoty i roli turgoru jaj rybEncyklopedia Szczecina. Wydanie jubileuszowe z okazji 70-lecia polskiego Szczecina. Red. Tadeusz Białecki. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, Szczecin 2015, s.1182. ISBN 978-83-942725-0-0., ustalenie tożsamości erytrepoetyny u kręgowców niezależnie od szczebla ich filogenezy, podważenie błędnej teorii o szczególnej roli móżdżku ryb w powstaniu związku czasowego, a także odkrycia i zapoczątkowanie badań z zakresu wpływu stałych pól magnetycznych na ryby we wczesnej ontogenezie ryb (wspólnie z Krzysztofem Formickim)Prof. dr hab. Aleksander Ksawery Winnicki [w:] „Wybitni szczecińscy naukowcy. Wybrane sylwetki”. Wydaw. Volumina.pl Szczecin 2024, s. 52-53. ISBN 978-83-7867-879-3 (dostęp 06.11.2025). Wygłaszał referaty i komunikaty na zjazdach i kongresach naukowych, realizował granty Komitetu Badań Naukowych. Wypromował 13 doktorów i 50 magistrów inżynierów. Sprawował opiekę nad 5 habilitacjami. Napisał kilkadziesiąt recenzji rozpraw doktorskich, habilitacyjnych, dorobku naukowego w przewodach profesorskich oraz dziesiątki recenzji wydawniczych rozpraw naukowych, a także projektów badawczych. Był promotorem 3 doktorów honoris causa – prof. Józefa Popiela, dr. Witolda Klawe i prof. zw. dr hab. Jana Szczerbowskiego.

Udział w organizacji nauki Profesor Aleksander Winnicki pełnił wiele funkcji społecznych: w organizacjach naukowych – radach naukowych: Morskiego Instytutu Rybackiego, Instytutu Rybactwa Śródlądowego, Instytutu Oceanologii; w komitetach Badań Morza i Badań Polarnych Polskiej Akademii Nauk; w towarzystwach naukowych: Szczecińskim Towarzystwie Naukowym, Polskim Towarzystwie Zoologicznym, Polskim Towarzystwie Fizjologicznym; społecznych: w Związku Harcerstwa Polskiego (komendant hufca), w Towarzystwie Krzewienia Kultury Świeckiej, Stowarzyszeniu Wisła–Odra. Był członkiem rady Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, a także rady Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków.

Wybrane publikacje

Wytrzymałość osłonek jajowych niektórych ryb rozwijających się w różnych środowiskach. „Zesz. Nauk. WSR Olsztyn” 1964, 18, 4 (wsp. J. Domurat)Bibliografia naukowych publikacji pracowników Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie za lata 1961-1974 [w]: „Dwudziestopięciolecie Akademii Rolniczej w Olsztynie 1950-1975”, Olsztyn 1975, tom. II, s.246 Masowa śmiertelność ikry szczupaka. „Gosp. Ryb.” 1965, 9 (wsp. St. Gottwald, Z. Kłębukowska) Einige Beobchtungen uber Missbildungen Einhullen bei Fischen. „Z. Fisch.” 1966, H, 14, 1/2 (wsp. St. Gottwald)

Odznaczenia i nagrody Medal im. Profesora Kazimierza Demela (1999)Medal prof. Kazimierza Demela dla prof. A. Winnickiego [w:] Dorota Gołębiowska. „Gazeta Pięćdziesięciolecia.” „Agrarius” wyd. arch. – sierpień 2005, s.139. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski50 lat Wydziału Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności. Red. Edward Kołakowski. Akademia Rolnicza w Szczecinie. AMP Studio Paweł Majewski Szczecin 2001, s. 31-32, 181-182. . Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż ZasługiNekrolog na stronie Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie (dostęp 20.06.2024) Złota Odznaka ZNP (1974)Akademia Rolnicza w Szczecinie w latach 1954–1979 (red. Marian Kubasiewicz). Wydaw. Akademii Rolniczej w Szczecinie, Szczecin 1979, s.241. Medal „Zasłużony dla Akademii Rolniczej w Szczecinie”50 lat Akademii Rolniczej w Szczecinie. Praca pod redakcją Lecha Pałasza. Szczecin, Akademia Rolnicza w Szczecinie 2004, s.39, 250, 251. ISBN 83-7317-125-8 (dostęp 07.11.2025) Medal profesora Stanisława Korwin-Sakowicza (2003) Medal im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego 1874-1941 za wybitne zasługi dla ruchu laickiego Honorowa Odznaka Szkoły – WSR w Olsztynie (1963)Lista pracowników nagrodzonych [w]: „Dwudziestopięciolecie Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie 1950-1975”, Olsztyn 1975, tom. I, s.311 6 nagród Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki oraz Edukacji Narodowej

Przypisy

Kategoria:Polscy naukowcy Kategoria:Polscy fizjolodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Rolniczej w Szczecinie Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Ludzie nauki związani ze Szczecinem Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2016 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie