Wydarzenia na świecie 1660 13 lutego – Karol XI został królem Szwecji. 16 marca – w Anglii rozwiązał się Długi Parlament. 4 kwietnia – przebywający na wygnaniu król Anglii i Szkocji Karol II Stuart ogłosił tzw. Deklarację z Bredy, w której zawarł warunki na jakich mógłby objąć tron. 8 maja – nowy angielski parlament zwrócił się do Karola II Stuarta z prośbą o powrót do kraju z wygnania i ogłosił go królem. 25 maja – po 9 latach wygnania do Anglii powrócił król Karol II Stuart. 27 maja – zawarto pokój w Kopenhadze kończący wojnę duńsko-szwedzką. 29 maja – parlament postanowił o oddaniu tronu Karolowi II Stuartowi, który został królem Anglii. 9 czerwca – król Francji Ludwik XIV ożenił się z Marią Teresą Hiszpańską. 28 listopada – powstało Królewskie Towarzystwo w Londynie dla Rozszerzania Wiedzy o Przyrodzie znane dziś jako Royal Society. 31 grudnia – późniejszy król Anglii i Szkocji Jakub II Stuart otrzymał od króla Ludwika XIV francuski tytuł księcia Normandii. założył w Norymberdze manufakturę Staedtler. 1661 30 stycznia – dwa lata po śmierci Olivera Cromwella jego ciało zostało wywleczone z grobu i publicznie powieszone. 9 marca – Ludwik XIV objął samodzielne rządy absolutne we Francji po śmierci ministra Mazarina. 23 kwietnia – Karol II Stuart został koronowany na króla Anglii. 21 czerwca – podpisano traktat pokojowy w Kardis kończący wojnę rosyjsko-szwedzką. 23 czerwca – Portugalia przekazała Anglii Bombaj i Tanger jako posag poślubionej przez króla Karola II Stuarta księżniczki Katarzyny, siostry króla Alfonsa VI. 27 sierpnia – wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty wenecko-maltańskiej w bitwie morskiej pod Milos. 30 grudnia – spłonął zamek Drottningholm pod Sztokholmem. rozpoczęto budowę pałacu w Wersalu. Aż do swojej śmierci kierował nią Louis Le Vau. Jean-Baptiste Colbert został nadintendentem finansów we Francji. 1662 1 lutego – armia chińska pod dowództwem Koxingi zdobyła ostatni broniony przez Holendrów fort na Tajwanie, wypierając ich z wyspy. 18 marca – uruchomiono pierwszy nowoczesny system publicznego transportu zbiorowego Carrosses à cinq sols, opracowany przez Blaise’a Pascala. 25 lipca – wybuchło powstanie moskiewskie. 29 września – VI wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty weneckiej w bitwie pod Kos. Scheng-Tsu (Kangxi) objął władzę w Chinach. uchwalono (Act of Uniformity), mający na celu umocnienie wyłącznej pozycji Kościoła anglikańskiego. Trapiści wprowadzili surowe, ascetyczne reguły zakonne.

1663 6 lutego – w Anglii rozpoczęto bicie złotej gwinei. kwiecień – początek wojny austriacko-tureckiej. 7 maja – w Londynie otwarto Teatr Królewski. 26 lipca – początek okupacji Hrabstwa Venaissin przez wojska francuskie. 24 września – Turcy pod wodzą wezyra Ahmeda Köprülü zdobyli twierdzę Ujvár na Węgrzech. utworzony został Sejm Rzeszy. Działał do 1806 roku. pisma Kartezjusza wpisano na Indeks ksiąg zakazanych. rozpoczęto budowę pałacu Nymphenburg pod Monachium. Otto von Guericke skonstruował maszynę elektrostatyczną (elektryzującą).

1664 12 marca – założono angielską kolonię New Jersey. 12 maja – w ogrodach Wersalu odbyła się premiera komedii Moliera Świętoszek. 1 sierpnia – IV wojna austriacko-turecka: Turcy ponieśli porażkę w bitwie pod Szentgotthárd. 11 sierpnia – w Vasvár (Eisenburgu) podpisano korzystny dla Turcji traktat pokojowy kończący IV wojnę austriacko-turecką. wrzesień – Holendrzy przekazali Anglikom władzę nad Nowym Amsterdamem, którzy zmienili jego nazwę na Nowy Jork. 28 października – założono formację Royal Marines. 21 grudnia – francuski nadintendent finansów Nicolas Fouquet został skazany przez specjalny trybunał na konfiskatę majątku i banicję za malwersacje finansowe. Król Ludwik XIV zaostrzył następnie wyrok na dożywotnie pozbawienie wolności. utworzono Francuską Kompanię Wschodnioindyjską.

1665 5 stycznia – we Francji powstało pierwsze europejskie czasopismo naukowe zajmujące się literaturą Journal des Savants. 6 marca – w Londynie ukazało się pierwsze wydanie istniejącego do dzisiaj czasopisma naukowego „Philosophical Transactions of the Royal Society”. 13 czerwca – zwycięstwo Anglików w bitwie morskiej pod Lowestoft. 5 października – założono Uniwersytet Chrystiana Albrechta w Kilonii. 29 października – zwycięstwo Holendrów w bitwie pod Mbwilą. 7 listopada – ukazał się pierwszy numer „London Gazette”, najstarszego dziennika w Wielkiej Brytanii. 26 grudnia – markiz przekazał bibliotece Uniwersytetu Bolońskiego aztecki dokument prekolumbijski zawierający informacje na temat astrologii i magii, znany dzisiaj jako Kodeks Cospi. trwała wojna morska między Niderlandami a Anglią (do 1667). zostało wprowadzone absolutystyczne prawo królewskie w Danii formalizujące wprowadzenie rządów absolutnych. Dokument przyznał królowi pełnię władzy ustawodawczej oraz wykonawczej. w Londynie wybuchła wielka zaraza. Zmarło wtedy od 75 000 do 100 000 osób. Bernini wykonał ołtarz główny w Bazylice św. Piotra w Rzymie. ukazał się pierwszy numer czasopisma naukowego Philosophical Transactions.

1666 4 czerwca – w Paryżu odbyła się premiera dramatu Mizantrop Moliera. 11–14 czerwca – bitwa morska czterodniowa w Cieśninie Kaletańskiej. 4-5 sierpnia – bitwa morska pod North Foreland. 15 listopada – po nieudanej próbie zdobycia Bremy, szwedzki feldmarszałek Carl Gustaf Wrangel został zmuszony do zawarcia . 19 grudnia – założono Uniwersytet w Lund. 22 grudnia – Ludwik XIV założył Francuską Akademię Nauk. miał miejsce wielki pożar Londynu. W wyniku pożaru zniszczonych zostało około piętnastu procent zabudowy mieszkalnej miasta.

1667 26 lutego – Surinam stał się holenderską kolonią. 6 kwietnia – Dubrownik został zniszczony przez trzęsienie ziemi. 20 maja – zwycięstwo floty angielskiej w bitwie morskiej przy wyspie Nevis. 24 maja – wybuchła wojna dewolucyjna między Francją a Hiszpanią. 12 czerwca – we Francji po raz pierwszy przeprowadził transfuzję krwi. 12-14 czerwca – bitwa morska pod Medway. 20 czerwca – Klemens IX został wybrany na papieża. 31 lipca – podpisano traktat z Bredy, kończący II wojnę angielsko-holenderską. 17 sierpnia – wojska francuskie zdobyły twierdzę Lille. 17 listopada – premiera sztuki Andromacha Jeana Baptiste’a Racine’a.

1668 13 lutego – w Lizbonie podpisano kończący , w którym Hiszpania uznała niepodległość Portugalii. 23 lutego – spłonął wiedeński pałac Hofburg, siedziba władców Austrii. 5 maja – u wybrzeży Brazylii zatonął portugalski galeon „Santissimo Sacramento”. Spośród ponad tysiąca osób na pokładzie uratowano 70. 9 września – premiera komedii Moliera Skąpiec. zawarto pokój akwizgrański, na mocy którego dokonano podziału Flandrii pomiędzy Hiszpanię a Francję. zakończyła się wojna dewolucyjna prowadzona między Francją a Hiszpanią.

1669 11 marca-11 lipca – potężna erupcja Etny zniszczyła część miasta Katania. 31 maja – Samuel Pepys zakończył pisanie „Dziennika” z powodu obawy o pogarszający się wzrok. 23 września – cesarz Leopold I Habsburg założył uniwersytet w Zagrzebiu. 15 października – cesarz Leopold I Habsburg założył Uniwersytet w Innsbrucku. Wenecja utraciła Kretę jako ostatni kolonialny posiadłośc na rzecz Turcji. W Paryżu założono którą w późniejszym czasie przekształcono w Narodową Operę Paryża. Nicolaus Steno w dziele przedstawił pierwsze systematyczne wyjaśnienie powstawania skał i skamieniałości Urodził się Johann Friedrich Eosander von Göthe, niemiecki architekt barokowy (zm. 1729).

Wydarzenia w Polsce 1660 3 maja – zawarto pokój oliwski kończący potop szwedzki

1665 Jerzy Lubomirski, Jan Leszczyński i Krzysztof Grzymułtowski sprzeciwili się reformom proponowanym przez Jana II Kazimierza, w tym planom wzmocnienia władzy królewskiej oraz wprowadzenia elekcji vivente rege.

1667 zawarto rozejm w Andruszowie kończący wojnę Rzeczypospolitej z Carstwem Rosyjskim. Przewidywał on przekazanie Rosji ziemi smoleńskiej, czernihowskiej oraz Ukrainy Lewobrzeżnej, a także Kijowa wraz z okolicą. 1668 Sejm zakazał katolikom pod karą śmierci odstępstwa od religii katolickiej. 15 września: podczas obrad sejmu podpisano abdykację króla Jana II Kazimierza Wazy. 1669 Michał Korybut Wiśniowiecki wstąpił na tron.

Przypisy

1660